Washington, 9 Haziran — ABD Kongresi, 28 Şubat'ta İran'a karşı başlatılan savaşın ardından ilk kez, Cumhuriyetçi Başkan Donald Trump'ın askeri harekatına devam etmesini engelleyebilecek kararları onayladı. Cumhuriyetçi liderliğindeki Kongre'de kendi partisinden gelen artan endişeler, bu kararların kabul edilmesinde etkili oldu. Söz konusu kararlar, Trump'ın İran'a karşı savaş yetkilerini sınırlandırmayı hedefliyor ve üç aylık çatışmaların ardından siyasi bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı: Savaş Yetkileri Tartışmaları
ABD Kongresi, Anayasa'nın savaş ilan etme yetkisini yalnızca Yasama'ya vermesine rağmen, son yıllarda başkanların askeri harekatları Kongre onayı olmadan başlatması sıkça tartışma konusu oldu. 2001 ve 2002'de Irak ve Afganistan için kabul edilen Askeri Güç Kullanımı Yetkileri (AUMF), bu kez İran için de uygulanmıştı. Ancak üç aylık çatışmaların ardından artan kayıplar ve ekonomik yük, Cumhuriyetçi milletvekillerini de rahatsız etmeye başladı.
Kararların Kongre'den geçmesi, Trump'ın vetosuyla karşılaşabilir. Ancak her iki partiden de destek alması, veto üstüne çıkma ihtimalini artırıyor. Beyaz Saray, kararların başkanın yetkilerine müdahale olduğunu savunurken, Kongre üyeleri anayasal sorumluluklarını hatırlatıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran'la çatışmaların başlaması, Basra Körfezi'nde tansiyonu zirveye taşımış, petrol fiyatlarında dalgalanmalara ve bölgesel güvenlik endişelerine yol açmıştı. ABD'nin Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki üsleri aktif kullanılırken, İran'ın Husiler ve Hizbullah üzerinden vekalet savaşı yürüttüğü iddia ediliyor.
Kongre'nin bu hamlesi, İran'ın nükleer programına ilişkin diplomatik çabaları da dolaylı olarak etkileyebilir. Eğer kararlar yasalaşırsa, Trump'ın askeri seçeneği masadan kalkacak ve müzakere zeminini güçlendirecek. Avrupa Birliği ve Rusya, bu gelişmeyi memnuniyetle karşılarken, İran yönetimi temkinli bir iyimserlik içinde.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran'la komşu bir ülke olarak ABD-İran çatışmasından doğrudan etkileniyor. Savaşın tırmanması, Türkiye'nin güneydoğusunda güvenlik riskleri yaratırken, ekonomik olarak da enerji maliyetlerini artırmıştı. Kongre'nin Trump'ın yetkilerini sınırlaması, çatışmanın kapsamını daraltabilir ve Türkiye'ye nefes aldırabilir. Ayrıca, İran'la artan gerilim Ankara'nın bölgesel denge politikasını zorlaştırıyordu; bu karar, Türk dış politikasına manevra alanı sağlayabilir. Ancak ABD'deki siyasi kutuplaşma, kararın uygulanıp uygulanmayacağı konusunda belirsizlik yaratıyor.
