ABD Temsilciler Meclisi, Başkan Donald Trump'ın İran'a karşı askeri güç kullanma yetkilerini sınırlamayı hedefleyen önemli bir kararı görüşmek üzere gün sayıyor. Demokrat Parti'nin 'kayıp' üyelerinin geri dönmesiyle oylamaya katılımın artması beklenirken, Trump'ın 'intikam turu' olarak adlandırılan siyasi misilleme kampanyası, Meclis Başkanı Mike Johnson'ın kararı engelleme çabalarını zora sokabilir. Bu gelişme, ABD iç siyasetinde Trump'ın savaş yetkilerine yönelik en ciddi meydan okumalardan biri olarak değerlendiriliyor.
Kararın arka planı ve amacı
Meclise sunulan karar, 1973 tarihli Savaş Yetkileri Yasası'na dayanıyor ve Trump'ın İran'a yönelik askeri operasyonlar için Kongre'den önceden onay almasını zorunlu kılmayı amaçlıyor. 2020 yılında ABD'nin İranlı general Kasım Süleymani'yi öldürmesinin ardından benzer bir karar kabul edilmiş ancak Trump'ın vetosuyla karşılaşmıştı. Yeni karar, özellikle İran'ın nükleer programı ve bölgedeki vekil güçleriyle artan gerilim ortamında, Kongre'nin savaş kararlarındaki rolünü yeniden tesis etmeyi hedefliyor. Demokratlar ve bazı Cumhuriyetçiler, başkanın tek taraflı askeri eylemlerinin anayasal dengeyi bozduğunu savunuyor.
Oylamanın zamanlaması dikkat çekiyor. Trump, görev süresinin son aylarında İran'a karşı sert bir tutum sergilerken, ülke içinde siyasi rakiplerine yönelik 'intikam turu' olarak nitelenen bir dizi hamle başlattı. Bu kapsamda, kendisini eleştiren Kongre üyelerine yönelik sosyal medya saldırıları ve disiplin soruşturmaları gündeme geldi. Meclis Başkanı Mike Johnson, kararın geçmesini önlemek için yoğun bir lobi faaliyeti yürütse de, kendi partisi içindeki bölünmeler işini zorlaştırıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu kararın kabul edilmesi, yalnızca ABD iç siyasetinde değil, Ortadoğu ve küresel güvenlik dengelerinde de yankı uyandıracak. İran, ABD'nin askeri tehditlerine karşı koymak için nükleer programını hızlandırırken, Körfez ülkeleri ve İsrail de bu süreci yakından izliyor. Trump yönetiminin İran'a yönelik 'maksimum baskı' politikası, bölgede tansiyonu yükseltmiş ve diplomatik çözüm arayışlarını zora sokmuştu. Kongre'nin savaş yetkilerini sınırlaması, Trump'ın İran'a karşı askeri seçenekleri kullanma esnekliğini azaltabilir ve bu da bölgesel aktörlerin hesaplarını değiştirebilir.
Öte yandan, kararın veto edilmesi durumunda, Kongre'nin vetoyu aşmak için üçte iki çoğunluğa ihtiyacı olacak. Mevcut siyasi tablo, bu olasılığı zorlaştırıyor ancak tamamen imkansız da değil. Analistler, bu oylamanın Biden döneminde benzer kararlar için bir emsal teşkil edebileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin İran'a yönelik savaş yetkilerinin sınırlanması, Türkiye'nin güvenlik ve dış politika çıkarları açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, İran'la komşuluk ilişkilerini sürdürürken, ABD'nin askeri müdahale olasılığının azalması bölgesel istikrara katkı sağlayabilir. Ancak bu durum, İran'ın nükleer programı konusunda daha cesur adımlar atmasına yol açarsa, Türkiye'nin enerji güvenliği ve sınır güvenliği tehlikeye girebilir. Ayrıca, ABD iç siyasetindeki bu tür krizler, NATO müttefiki olarak Türkiye'nin Washington'daki karar alma süreçlerine olan güvenini etkileyebilir. Ankara, bu gelişmeyi yakından takip ederek hem ABD hem de İran ile olan angajmanını buna göre şekillendirecektir.
