ABD Temsilciler Meclisi'nden geçen ve şu anda Senato'nun önünde bulunan Organize Perakende Suçlarıyla Mücadele Yasası (Combating Organized Retail Crime Act), büyük çaplı perakende hırsızlık çetelerine karşı eyalet ve yerel kolluk kuvvetlerine koordinasyon ve destek sağlamayı amaçlıyor. Yasa, küçük çaplı hırsızlıkları veya mağaza hırsızlığını federal suç haline getirmiyor; aksine, organize suç şebekelerinin perakende sektöründe yarattığı milyarlarca dolarlık kaybı önlemek için kapsamlı bir çerçeve sunuyor. Ancak yasa, özellikle muhafazakâr çevrelerde, "federal hükümetin yerel kolluk işlerine müdahalesi" olarak yanlış tanıtılıyor ve korkutma kampanyalarına konu oluyor.
Yasanın kapsamı ve hedefleri
Organize Perakende Suçlarıyla Mücadele Yasası, federal düzeyde bir koordinasyon merkezi oluşturarak eyalet ve yerel polis birimlerine istihbarat paylaşımı, eğitim ve mali kaynak sağlamayı öngörüyor. Tasarı, perakende sektöründe faaliyet gösteren organize çetelerin, mağazalardan toplu halde mal çalmasını, bu malları karaborsada satmasını ve elde edilen geliri diğer yasa dışı faaliyetler için kullanmasını engellemeyi hedefliyor. ABD Ulusal Perakende Federasyonu verilerine göre, organize perakende suçları yılda 30 milyar doların üzerinde kayba yol açıyor. Tasarı, aynı zamanda bu suçların sınır ötesi boyutunu ele alarak, Meksika ve Kanada sınırlarındaki kaçakçılığı da kapsıyor.
Yasa, bireysel hırsızlık vakalarını değil, sistematik ve örgütlü suç ağlarını hedef alıyor. Bu nedenle, eleştirmenlerin "küçük hırsızlıkların federalleştirilmesi" iddiası gerçeği yansıtmıyor. Örneğin, bir kişinin mağazadan bir ürün çalması durumu yine eyalet yasalarına tabi olacak; ancak birden çok eyalette faaliyet gösteren, onlarca kişiden oluşan bir çetenin zincir mağazalardan tonlarca mal çalması federal düzeyde takip edilecek.
Siyasi kutuplaşma ve yasanın geleceği
Yasa, Temsilciler Meclisi'nde iki partili geniş destekle geçmesine rağmen, Senato'da Cumhuriyetçi kanattan gelen itirazlarla karşılaştı. Bazı muhafazakâr senatörler, yasanın federal hükümetin gücünü genişlettiğini ve eyaletlerin yetki alanına müdahale ettiğini savunuyor. Özellikle, Temmuz 2023'te bazı muhafazakâr medya kuruluşları, yasayı "Biden yönetiminin mağaza hırsızlığını federal suç haline getirme çabası" olarak yanlış tanıttı. Bu korkutma kampanyası, yasanın halk nezdinde popülerliğini azaltırken, Senato'da geçişini zorlaştırdı.
Ancak yasa tasarısının destekçileri, organize perakende suçlarının sadece ekonomik değil, aynı zamanda toplumsal güvenlik açısından da büyük bir tehdit olduğunu vurguluyor. Bu çeteler, perakende mağazalarına yönelik saldırıların yanı sıra, çalıntı malları uyuşturucu ve silah ticaretiyle ilişkilendiren geniş yasa dışı ağların parçası olarak faaliyet gösteriyor. Tasarı, bu yönüyle sadece perakende sektörünü değil, genel olarak organize suçla mücadeleyi de güçlendirmeyi amaçlıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD'deki gelişmeleri doğrudan etkilemese de, organize suçla mücadeleye yönelik bu tür yasal düzenlemeler küresel bir trendi yansıtıyor. Avrupa ve Asya'da da perakende hırsızlığı çeteleri sınır ötesi faaliyet gösteriyor. Türkiye, özellikle kaçakçılık ve organize suçla mücadelede uluslararası iş birliğine önem veriyor. ABD’nin bu yasayı çıkarması, benzer yapıların dünya genelinde daha etkin takip edilmesine öncülük edebilir. Ancak akademik çevreler, bu tür yasaların sivil özgürlükler ve federalizm dengesi açısından dikkatle uygulanması gerektiğini de hatırlatıyor.
