ABD ile Kanada arasında on yılı aşkın bir süredir planlanan ve iki ülke arasındaki en önemli kara bağlantılarından biri olması beklenen Gordie Howe Uluslararası Köprüsü'nün açılışı, iki ülke arasındaki daha büyük bir ticari anlaşmazlığın gölgesinde kaldı. Michigan eyaletinin Detroit şehri ile Kanada'nın Ontario eyaletindeki Windsor kentini birbirine bağlayacak olan köprü, teknik nedenlerle birkaç hafta gecikmeli olarak hizmete girecek. Köprünün 10 Eylül 2024'te açılması planlanırken, son anda yaşanan gümrük prosedürleri ve güvenlik protokollerine ilişkin anlaşmazlıklar nedeniyle açılışın ekim ayının ilk haftasına ertelendiği bildirildi. Her iki ülke yetkilileri, köprünün bölgesel ticaret hacmini önemli ölçüde artırmasını bekliyor.
Gelişmenin arka planı: Gecikmenin gerçek nedeni
Gordie Howe Köprüsü, ismini ünlü Kanadalı buz hokeyi oyuncusundan alıyor. 2,5 kilometre uzunluğundaki bu asma köprü, Kuzey Amerika'daki en yoğun ticaret koridorlarından biri olan Detroit-Windsor hattında inşa edildi. Mevcut Ambassador Köprüsü'nün yükünü hafifletmesi beklenen yeni geçiş, günlük 10 binin üzerinde kamyonun geçişine olanak tanıyacak. Ancak ABD Gümrük ve Sınır Koruma (CBP) ile Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı (CBSA) arasında köprü üzerindeki gümrük alanlarının paylaşımı ve ortak denetim protokolleri konusunda anlaşmazlık yaşandı.
Kanada tarafı, köprünün kendi topraklarında kalan bölümünde ABD'li gümrük memurlarının bulunmasına itiraz ederken, ABD de benzer şekilde kendi bölgesinde Kanadalı memurlara sınırlı yetki vermek istedi. Ayrıca, her iki ülkenin de farklı iş gücü ve güvenlik standartları nedeniyle inşaatın son aylarında ek maliyetler ortaya çıktı. Köprünün toplam maliyetinin 5,7 milyar Kanada dolarını (yaklaşık 4,2 milyar ABD doları) aştığı belirtiliyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Ticaret savaşlarının yeni cephesi
Gecikme, ABD Başkanı Joe Biden ve Kanada Başbakanı Justin Trudeau arasında son dönemde artan ticari gerilimlerin bir yansıması olarak görülüyor. İki ülke, özellikle çelik ve alüminyum tarifeleri, otomotiv sanayii ve dijital hizmet vergileri konularında anlaşmazlık yaşıyor. ABD, Kanada'nın dijital hizmet vergisini Amerikan teknoloji şirketlerine karşı ayrımcı bulurken, Kanada da ABD'nin çelik tarifelerini NAFTA/USMCA çerçevesinde ihlal olarak nitelendiriyor. Köprü gecikmesi, bu ticari gerilimlerin kritik bir altyapı projesini nasıl etkileyebileceğini göstermesi açısından dikkat çekiyor.
Öte yandan, köprünün tamamen faaliyete geçmesi halinde iki ülke arasındaki günlük ticaret hacminin 2 milyar doların üzerine çıkması bekleniyor. Bu, ABD-Kanada ticaretinin toplam büyüklüğünün yıllık 1 trilyon doları aşmasını sağlayacak. Ancak ticaret savaşları ve sınır güvenliği endişeleri, bu potansiyelin tam olarak gerçekleşmesini engelleyebilir. ABD'nin Kanada'ya yönelik yeni tarife tehditleri, her iki ülkedeki ihracatçıları endişelendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Kanada ticari anlaşmazlıkları ve köprü gecikmesi, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de küresel ticaretteki kırılganlıkları gözler önüne seriyor. Gelişmiş iki ekonomi arasındaki bu tür anlaşmazlıklar, tedarik zincirlerini ve dolayısıyla Türkiye'nin de parçası olduğu küresel ticaret akışlarını etkileyebilir. Türkiye, ABD ve Kanada ile ayrı ayrı önemli ticari bağlara sahiptir; iki ülke arasındaki ticaret hacmindeki daralma, dolaylı olarak üçüncü piyasaları da etkileyebilir. Özellikle otomotiv ve çelik sektörlerindeki gelişmeler, Türkiye'nin ihracat stratejilerini şekillendirirken yakından takip edilmelidir.
