Washington — ABD yönetimi, Kanada'dan yapılan ve toplam değeri 1 milyar doları bulan ithal ürünlere yasak getirme kararını yürürlüğe koydu. Salı günü erken saatlerde uygulanmaya başlanan yasak, alkollü içecekler, süt ürünleri ve motosikletleri kapsıyor. Zaten gergin olan ABD-Kanada ilişkilerinin bu kararla daha da kötüleşmesi bekleniyor.
Yasağın Kapsamı ve Arka Planı
ABD Ticaret Bakanlığı tarafından alınan karar, Kanada'nın ABD'ye yönelik bazı tarım ürünleri ve içeceklerde uyguladığı kota ve tarifelere misilleme olarak nitelendiriliyor. Yasak kapsamına giren ürünler arasında Kanada viskisi, şurubu, süt tozu, peynir çeşitleri ve motosikletler yer alıyor. Söz konusu ürünlerin toplam ithalat değerinin yaklaşık 1 milyar dolar olduğu belirtiliyor.
Karar, her iki ülke arasında son aylarda tırmanan ticaret anlaşmazlıklarının son halkası. ABD yönetimi, Kanada'nın süt ürünleri sektörüne sağladığı sübvansiyonların ve kota sisteminin ABD üreticilerini haksız rekabete maruz bıraktığını savunuyor. Kanada ise uygulamanın Dünya Ticaret Örgütü (WTO) kurallarına aykırı olduğunu ve karşılık vereceğini açıkladı.
ABD Başkanı, konuyla ilgili yaptığı yazılı açıklamada, "Kanada'nın adil olmayan ticaret uygulamalarına artık göz yummayacağız. Amerikalı çiftçilerin ve üreticilerin haklarını korumak için bu adımı atmak zorunda kaldık" ifadelerini kullandı. Kanada Başbakanı ise kararı "dostane olmayan ve kabul edilemez" olarak nitelendirerek, "Kanada egemenliğine ve ekonomisine yönelik bu saldırıya karşı gerekli yanıtı vereceğiz" dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD ile Kanada arasındaki ticaret hacmi yılda yaklaşık 700 milyar doları buluyor. Bu devasa ticaretin sadece 1 milyar dolarlık kısmına yasak getirilmesi sembolik bir adım olarak görülse de, kararın psikolojik etkisi ve tırmanma potansiyeli endişe yaratıyor. Uzmanlar, Kanada'nın da benzer şekilde ABD ürünlerine yasak getirmesi durumunda iki ülke arasında tam ölçekli bir ticaret savaşının başlayabileceği uyarısında bulunuyor.
Karar, ABD'nin korumacı ticaret politikalarının bir uzantısı olarak değerlendiriliyor. Son yıllarda ABD, Çin başta olmak üzere birçok ülkeye yönelik tarife artırımları ve ithalat yasaklarıyla dikkat çekiyordu. Kanada, ABD'nin en büyük ticaret ortaklarından biri ve NATO müttefiki. Bu nedenle yasağın sadece ekonomik değil, aynı zamanda stratejik sonuçları da olabilir.
Uluslararası ticaret hukuku uzmanları, ABD'nin bu adımının WTO kurallarına aykırı olabileceğini ve Kanada'nın WTO nezdinde dava açma hakkının bulunduğunu belirtiyor. Ancak WTO'nun mevcut işleyişindeki aksaklıklar nedeniyle bu sürecin uzun yıllar alabileceği ve pratik bir çözüm sunmayacağı ifade ediliyor.
Öte yandan, yasak kararı Kanada'da bazı sektörleri doğrudan vuracak. Kanada'nın viski ve süt ürünleri ihracatının önemli bir kısmı ABD pazarına yönelik. Özellikle Ontario ve Quebec eyaletlerindeki üreticilerin zarar görmesi bekleniyor. Motosiklet üreticileri de alternatif pazar arayışına girebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Kanada ticaret gerilimi, küresel ticaretin parçalanma riskini artırıyor. Türkiye, ABD ile ticaretinde benzer yasaklarla karşılaşma ihtimaline karşı çeşitlendirme stratejilerini güçlendirmeli. Kanada ile serbest ticaret anlaşması müzakereleri devam eden Türkiye için bu gelişme, Batı ile ticari ilişkilerde istikrarsızlık sinyali olarak okunabilir. Ayrıca, ABD'nin korumacı adımları Türkiye'nin çelik, tekstil gibi sektörlerde ihracatını olumsuz etkileyebilir. Ankara, DTÖ reformu ve çok taraflı ticaret sisteminin güçlendirilmesi yönündeki çabalarını hızlandırmalı.
