ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Kevin Warsh, geçtiğimiz ay istihdam verilerinin güvenilirliğini artırmak amacıyla bir veri görev gücü kurulduğunu açıkladı. Ancak Bloomberg Opinion köşe yazarı ve ekonomist Kathryn Anne Edwards'a göre bu girişim, sorunları çözmek yerine daha da derinleştirebilecek bir fırsat kaybı ve hatta geri adım niteliği taşıyor. Edwards, mevcut istihdam verilerinin toplanma yöntemlerindeki kronik sorunlara dikkat çekerek, görev gücünün bu sorunların üzerini örtme riski taşıdığını savunuyor. ABD'de işsizlik oranı ve istihdam rakamları, hem Fed'in faiz kararları hem de piyasaların yönü açısından kritik önemde; bu nedenle verilerin doğruluğu küresel ekonomiyi doğrudan etkiliyor.
Veri Görev Gücünün Arka Planı ve Eleştiriler
Fed Başkanı Kevin Warsh, göreve geldiğinden bu yana ekonomik verilerin kalitesini artırmaya yönelik adımlar atacağının sinyalini vermişti. Şubat ayında yaptığı açıklamada, istihdam verilerindeki tutarsızlıkları araştırmak üzere çok paydaşlı bir veri görev gücü kurulacağını duyurdu. Görev gücü, Çalışma Bakanlığı Çalışma İstatistikleri Bürosu (BLS) ile Ticaret Bakanlığı Sayım Bürosu'nun veri toplama yöntemlerini inceleyecek ve iyileştirme önerileri sunacak. Ancak Kathryn Anne Edwards, bu girişimin asıl sorunu göz ardı ettiğini belirtiyor: Anket katılım oranlarındaki düşüş ve ekonomik yapının değişmesi nedeniyle mevcut veriler giderek gerçeklikten kopuyor. Örneğin, BLS'in işletme anketleri (CES) ile hanehalkı anketleri arasındaki farklar son yıllarda önemli ölçüde arttı; özellikle pandemi sonrası işgücü piyasasındaki dönüşüm, bu iki veri kaynağının uyumsuzluğunu daha görünür kıldı.
Edwards'a göre görev gücü, semptomları tedavi etmeye çalışırken asıl nedeni kaçırıyor. Veri toplama yöntemlerindeki teknolojik altyapının güncellenmesi gerektiğini, anketlere katılımı artırmak için yeni teşviklerin şart olduğunu savunan Edwards, aksi takdirde Fed'in karar alırken yanlış istihdam verilerine güvenmek zorunda kalacağını vurguluyor. Ayrıca, güvenilir verilerin olmaması durumunda Fed'in para politikası kararlarında belirsizliklerin artacağını ve bunun da reel ekonomiye zarar verebileceğini ifade ediyor.
Veri Güvenilirliğinin Küresel ve Bölgesel Boyutu
ABD istihdam verileri, yalnızca Amerikan ekonomisi için değil, küresel piyasalar için de bir pusula niteliği taşıyor. Veriler, dünyanın en büyük ekonomisinin sağlık göstergesi olarak kabul ediliyor; yatırımcılar, merkez bankaları ve hükümetler bu verilere göre pozisyon alıyor. Örneğin, güçlü bir istihdam artışı Fed'in faiz artırımına gitme ihtimalini yükseltirken, zayıf veriler faiz indirimi beklentilerini güçlendiriyor. Dolayısıyla verilerdeki bir hata, küresel sermaye akımlarını ve döviz kurlarını doğrudan etkileyebiliyor. Son aylarda ABD'de açıklanan tarım dışı istihdam verileri ile özel sektör istihdam verileri arasındaki çelişkiler, analistlerin kafasını karıştırıyor ve piyasalarda dalgalanmalara yol açıyor. Edwards, bu belirsizliğin yalnızca ABD için değil, gelişmekte olan ülkeler dahil tüm dünya için risk oluşturduğunu belirtiyor.
Özellikle gelişmekte olan ülkeler, ABD verilerine endeksli küresel risk iştahından doğrudan etkileniyor. ABD'de faizlerin düşük kalacağı beklentisi, bu ülkelere yönelik sermaye akışını artırırken; faiz artırımı beklentisi, sermaye çıkışlarına ve yerel para birimlerinin değer kaybetmesine neden olabiliyor. Bu nedenle, ABD istihdam verilerindeki güvenilirlik sorunları, finansal istikrar açısından da ciddi sonuçlar doğurabiliyor. Veri görev gücünün başarısız olması halinde, küresel ekonomide karar alıcıların “kör uçuş” yapmak zorunda kalacağı yorumları yapılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme Türkiye'yi doğrudan ilgilendiren bir konu olmamakla birlikte, küresel ekonomi üzerinden dolaylı etkileri bulunuyor. Türkiye gibi gelişmekte olan bir ülke, küresel sermaye hareketlerine açık olduğundan, ABD verilerine dayalı piyasa beklentileri Türkiye'nin dış finansman koşullarını doğrudan etkiliyor. Fed'in faiz kararlarını verilere dayandırması ve bu verilerin güvenilirliğinin sorgulanması, gelişmekte olan ülke piyasalarında ekstra oynaklığa yol açabilir. Türk varlıklarına yönelik yatırımcı iştahı, ABD para politikası beklentilerine hassas olduğundan, veri kalitesindeki belirsizlikler Türkiye'nin risk primi üzerinde baskı oluşturabilir. Ayrıca, Türkiye'nin kendi istatistik kurumlarının veri güvenilirliği konusunda zaman zaman tartışmalar yaşadığı düşünüldüğünde, ABD'deki bu tartışma, ekonomik verilerin şeffaflığı konusunda ülkelere önemli bir hatırlatma niteliği taşıyor.
