Washington, 2 Şubat 2025 — ABD Başkanı Donald Trump'ın yönetimi, İsrail'e yaklaşık 2,8 milyar dolar değerinde 2.000 librelik bomba satışı için Kongre'ye resmi bildirimde bulunmaya hazırlanıyor. Edinilen bilgilere göre, satış paketi binlerce adet MK-84 tipi bomba ve ilgili mühimmatı kapsıyor. Anlaşma, bölgede sivillerin yoğun şekilde hedef alındığı yönündeki eleştirilere rağmen gerçekleşiyor.
Satışın kapsamı ve arka planı
ABD yönetiminin onayladığı silah satışı, İsrail'in uzun menzilli hava operasyonları kapasitesini artırmayı amaçlıyor. 2.000 librelik bombalar (yaklaşık 907 kilogram), yüksek yıkım gücü nedeniyle yoğun nüfuslu bölgelerde kullanıldığında geniş çaplı sivil kayıplara yol açabiliyor. İsrail, Gazze'deki askeri operasyonlarında bu tip mühimmatı sıkça kullanıyor.
Trump yönetimi, selefi Joe Biden döneminde askıya alınan ağır bomba sevkiyatını yeniden başlatmıştı. Biden, Mayıs 2024'te Refah saldırısı sırasında sivil kayıplar nedeniyle bir parti 2.000 librelik bombayı durdurmuştu. Trump'ın göreve gelmesiyle bu kısıtlama kaldırıldı ve İsrail'e askeri yardım hız kesmeden devam ediyor.
ABD, İsrail'in en büyük askeri destekçisi konumunda. Yıllık 3,8 milyar dolarlık askeri yardımın yanı sıra, kongre onayı gerektiren bu tür büyük silah satışları, stratejik ortaklığın bir parçası olarak görülüyor. Ancak insan hakları örgütleri ve bazı kongre üyeleri, satışın uluslararası hukuka aykırı olduğunu savunuyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Silah satışı, Orta Doğu'da tansiyonu yükseltebilir. İsrail'in askeri üstünlüğünü pekiştirmesi, İran ve müttefikleri tarafından tehdit olarak algılanıyor. Ayrıca, ABD'nin diplomatik çözüm çağrılarıyla çelişen bu hamle, müzakereleri zayıflatabilir. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, sivillerin korunması gerektiğini vurgulasa da, ABD'nin tutumu transatlantik ilişkilerde yeni bir gerilim yaratabilir.
Satışın Kongre'deki onay süreci kritik. Bazı Demokrat senatörler ve az sayıda Cumhuriyetçi, insan hakları ihlalleri gerekçesiyle satışı engellemeye çalışabilir. Ancak Cumhuriyetçilerin Kongre'deki çoğunluğu ve Trump'ın İsrail'e koşulsuz desteği, onay ihtimalini yüksek tutuyor. ABD yasalarına göre, olağanüstü durumlarda Başkan, Kongre onayı olmadan acil silah satışı yapabiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin İsrail'e 2,8 milyar dolarlık bomba satışı, Türkiye'nin bölgesel güvenlik dengeleri açısından endişe verici. Türkiye, Gazze'deki sivil kayıpları sert bir şekilde eleştirmekte ve İsrail'e yönelik silah ambargosu çağrısı yapmakta. Bu satış, Ankara'nın ateşkes ve iki devletli çözüm çabalarını zayıflatabilir. Ayrıca, İsrail'in askeri kapasitesinin artması, Doğu Akdeniz ve Suriye'deki dengeleri Türkiye aleyhine etkileyebilir. ABD ile İsrail arasındaki bu yakınlaşma, Türkiye'nin Washington nezdindeki diplomatik manevra alanını da daraltabilir. Türkiye, savunma sanayisinde kendi kapasitesini güçlendirerek bu tür bağımlılıkları azaltmaya çalışıyor.
