ABD, geçen yıl Aralık ayında İslam Devleti (ID) ile mücadele kapsamında Nijerya'da başlattığı ortak askeri operasyonun başarıyla sonuçlanmasının ardından ülkedeki birliklerini geri çekti. Pentagon'dan yapılan açıklamada, Nijerya ordusuyla koordineli şekilde yürütülen misyonun, bölgedeki terör tehdidini önemli ölçüde azalttığı belirtildi. Operasyonun tamamlandığı ve ABD askerlerinin ülkeden ayrıldığı duyurulan açıklamada, Nijerya güvenlik güçlerinin sahada artan kapasitesine vurgu yapıldı.
Operasyonun arka planı ve hedefleri
ABD Savunma Bakanlığı, Nijerya'da konuşlu yaklaşık 300 askerinin bulunduğu birliğin, ülkenin kuzeydoğusunda faaliyet gösteren ID bağlantılı gruplara karşı istihbarat, lojistik ve eğitim desteği sağladığını açıkladı. Operasyon, Nijerya ordusunun Boko Haram ve ISWAP (İslam Devleti Batı Afrika Eyaleti) gibi örgütlerle mücadelesine yardımcı olmak amacıyla başlatılmıştı. ABD'li yetkililer, ortak çalışmaların Nijerya güvenlik güçlerinin operasyonel kabiliyetlerini artırdığını ve terör örgütlerinin hareket alanını daralttığını ifade etti.
Nijerya ordusu, son bir yıl içinde ID militanlarına karşı bir dizi başarılı operasyon düzenlemiş, örgütün önemli liderlerini etkisiz hale getirmişti. ABD'nin sağladığı istihbarat desteğinin bu başarıda kilit rol oynadığı belirtiliyor. Özellikle Çad Gölü havzasındaki operasyonlarda ID'nin lojistik hatlarının hedef alınması, örgütün bölgedeki varlığını zayıflattı.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'nin Nijerya'dan asker çekmesi, Sahel bölgesindeki güç dengeleri açısından önemli bir gelişme. Nijerya, Batı Afrika'da terörle mücadelede kilit ülke konumunda. ABD'nin çekilmesi, Fransa öncülüğündeki Barkhane Operasyonu'nun da sona ermesiyle birlikte bölgede oluşan güvenlik boşluğunu daha da belirginleştirebilir. Öte yandan Nijerya ordusu, son yıllarda Rusya ve Çin'den temin ettiği ekipmanlarla kendi kapasitesini artırmış durumda. ABD'nin çekilmesi, Nijerya'nın Çin ve Rusya ile askeri işbirliğini daha da derinleştirmesine yol açabilir.
Analistler, ABD'nin Nijerya'daki varlığını sonlandırmasının, kıtadaki diğer terörle mücadele misyonlarını da etkileyebileceğini belirtiyor. Biden yönetiminin, askeri angajmanları azaltma ve yerel ortaklara daha fazla sorumluluk devretme politikası izlediği gözleniyor. Nijerya'daki gelişme, bu politikanın bir yansıması olarak değerlendirilebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Nijerya'dan asker çekmesi, Türkiye'nin Afrika politikası açısından dolaylı da olsa bazı etkiler doğurabilir. Nijerya, Türkiye'nin Afrika'daki en önemli ticaret ortaklarından biri. Ayrıca Türkiye, Nijerya ile savunma sanayii alanında işbirliğini geliştirmekte, Bayraktar TB2 SİHA'ların ihracatı gündemde. ABD'nin çekilmesiyle oluşabilecek güvenlik boşluğu, Nijerya'yı alternatif ortaklar aramaya itebilir. Türkiye'nin Libya ve Somali'deki deneyimleri, Nijerya'ya terörle mücadelede danışmanlık ve eğitim desteği verme potansiyelini artırabilir. Öte yandan bölgedeki istikrarsızlık, Türk yatırımlarını ve ticari faaliyetleri olumsuz etkileyebileceği için Ankara'nın durumu yakından takip etmesi bekleniyor.
