ABD Hazine Bakanlığı, İran'a yönelik yaptırımlar çerçevesinde üç Türk şirketini yaptırım listesine ekledi. Middle East Eye'ın haberine göre, söz konusu şirketler İran Devrim Muhafızları'na bağlı kuruluşlarla ticari bağlantıları olduğu gerekçesiyle hedef alındı. Karar, Washington'ın Tahran'a yönelik "maksimum baskı" politikasının bir uzantısı olarak değerlendiriliyor ve Türk iş dünyasında tedirginlik yarattı.
Yaptırımların arka planı ve kapsamı
ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları, 2018'de dönemin Başkanı Donald Trump'ın nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından yeniden uygulanmaya başlanmıştı. Bu kapsamda, İran ile ticari ilişkisi olan üçüncü ülke şirketleri de zaman zaman yaptırım listelerine ekleniyor. Son kararla birlikte üç Türk firmasının mal varlıkları donduruldu ve ABD'li şirketlerle iş yapmaları yasaklandı. Şirketlerin isimleri henüz netleşmedi ancak sektörlerinin enerji, lojistik veya kimya olabileceği tahmin ediliyor.
Türkiye, uzun süredir ABD'nin İran yaptırımlarına mesafeli yaklaşıyor. Ankara, yaptırımların uluslararası hukuka aykırı olduğunu savunuyor ve İran ile ticaretini sürdürmekte kararlı olduğunu defalarca dile getirdi. Ancak ABD'nin ikincil yaptırımları, Türk şirketlerini zor durumda bırakıyor. Özellikle bankacılık ve enerji sektörü, olası yaptırımlardan kaçınmak için İran ile iş yapmaktan çekiniyor.
Uzmanlar, bu tür yaptırımların Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir kriz kapısı aralayabileceğini belirtiyor. Son yıllarda S-400 meselesi, Suriye politikası ve FETÖ liderinin iadesi gibi konularda yaşanan anlaşmazlıklar, iki ülke arasındaki güven bunalımını derinleştirmişti. Şimdi ise ekonomik yaptırımlar, ilişkilerin seyrini daha da karmaşık hale getirebilir.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'nin İran yaptırımları, sadece Türkiye'yi değil, bölgedeki diğer ülkeleri de etkiliyor. Irak, BAE ve Çin gibi ülkeler de zaman zaman benzer yaptırımlarla karşılaşıyor. Ancak Türkiye'nin NATO üyesi olması, yaptırımların siyasi etkisini artırıyor. Washington, müttefiklerinin İran ile olan ticaretini sınırlamak için baskıyı artırırken, Ankara'nın denge politikası zorlaşıyor.
İran ise yaptırımlara rağmen bölgesel etkisini korumaya çalışıyor. Son dönemde Çin ve Rusya ile yakınlaşan Tahran, ABD'nin baskılarını aşmak için alternatif yollar arıyor. Türkiye de bu denklemde İran ile ilişkilerini sürdürmek istiyor ancak ABD'nin yaptırım tehdidi, ekonomik maliyeti artırıyor.
Küresel petrol piyasaları da bu gelişmelerden etkilenebilir. İran'ın petrol ihracatı üzerindeki kısıtlamalar, arz-talep dengesini değiştirerek fiyatları yukarı çekebilir. Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için bu, enflasyon ve cari açık üzerinden olumsuz yansımalar doğurabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin üç Türk şirketine yaptırım uygulaması, Ankara'nın denge politikasını zorlaştırıyor. Türkiye, hem İran ile ticari ilişkilerini sürdürmek hem de ABD ile müttefiklik bağlarını korumak arasında sıkışmış durumda. Yaptırımlar, Türk ekonomisi için doğrudan bir tehdit oluşturmasa da, şirketlerin uluslararası piyasalara erişimini kısıtlayabilir. Ayrıca, bu tür kararların ardından ABD'nin Türkiye'ye yönelik ek yaptırım tehditleri gündeme gelebilir. Türkiye'nin önümüzdeki dönemde İran ile ticaretini nasıl yöneteceği, ABD ile ilişkilerinin seyrini belirleyecek. Diplomatik kanalların açık tutulması ve muhtemel yaptırımların önlenmesi için yoğun görüşmeler yapılması bekleniyor.
