ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Oramiral Brad Cooper, İran'ın bölgedeki vekil milislerinin, dokuz aylık savaşın ardından ekonomik baskı altında olan İslam Devrim Muhafızları Kolordusu'na (IRGC) para transfer ettiğini bildirdi. Cooper'ın açıklaması, İran'ın yarı resmi ekonomik ağlarının ve bölgesel milis yapılanmasının, uluslararası yaptırımlar ve askeri harcamaların yarattığı mali yükü nasıl hafifletmeye çalıştığını gözler önüne seriyor.
İran'ın vekil güçleri ve mali akışlar
ABD'li komutanın verdiği bilgilere göre, Irak, Suriye, Lübnan ve Yemen'deki İran destekli milis grupları, son dokuz ayda yoğunlaşan çatışmaların getirdiği ek maliyetlere rağmen, İran'a kaynak aktarımını sürdürüyor. Bu transferler, İran'ın artan askeri harcamalarını finanse etme ve yaptırımların yol açtığı gelir kaybını telafi etme çabası olarak yorumlanıyor. Cooper, milislerin bu para akışını nasıl sağladığına dair ayrıntı vermedi; ancak ABD istihbaratının, İran'ın bölgedeki müttefiklerini kullanarak yaptırımları delen finansal ağlar oluşturduğunu uzun süredir izlediği biliniyor.
İslam Devrim Muhafızları Kolordusu, ABD'nin 2019'da terör örgütü olarak tanımladığı ve geniş kapsamlı yaptırımlara tabi tuttuğu bir kurum. İran ekonomisi, ABD'nin "azami baskı" politikası ve nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından ağır darbe aldı. Son dokuz ayda İran'ın bölgesel müdahililiği, özellikle Gazze ve Lübnan'daki çatışmalarla birlikte yeni bir askeri ve mali yük getirdi. Tahran yönetimi, vekil güçlerini finanse etmek için bütçe dışı kaynaklar ve gayri resmi kanallar kullanmakla eleştiriliyor.
Ekonomik baskı ve askeri harcamalar
İran'ın dokuz aydır süren çatışmalara dolaylı müdahililiği, Devrim Muhafızları'nın operasyonel bütçesini zorluyor. Uzmanlara göre, İran'ın yıllık askeri harcaması 20 milyar dolar civarında ve bunun önemli bir kısmı Devrim Muhafızları'na ayrılıyor. Ancak petrol ihracatındaki dalgalanmalar, döviz rezervlerindeki erime ve artan enflasyon, Tahran'ın milislerine kaynak aktarma kapasitesini sınırlıyor. ABD'li yetkililer, İran'ın bu açığı kapatmak için Irak ve Suriye'deki yerel ortaklarından para talep ettiğini belirtiyor. Bu durum, İran'ın bölgesel nüfuzunu sürdürmek için ekonomik olarak ne kadar zorlandığını gösteriyor.
Öte yandan, ABD yönetimi İran'a yönelik yaptırımları sıkılaştırmayı ve bölgesel milislerin finansman kanallarını kesmeyi hedefliyor. CENTCOM'un açıklaması, bu çabaların bir parçası olarak kamuoyuna yansıtıldı. Cooper, İran'ın bölgedeki saldırganlığını finanse etmek için kullandığı kaynakların kurutulmasının önemine vurgu yaptı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran'ın ekonomik sıkıntıları ve vekil güçlerine para akışını sürdürme çabası, Türkiye'nin sınır komşusu olarak yakından izlediği bir konu. Türkiye, İran ile ticari ilişkilerini sürdürürken, ABD yaptırımlarına uyum konusunda denge politikası izliyor. İran'ın ekonomik darboğazı, Türkiye'nin bölgesel ticaret ve enerji koridorları üzerindeki etkisini artırabilir. Ayrıca, İran destekli milislerin Suriye ve Irak'taki varlığı, Türkiye'nin sınır güvenliği ve terörle mücadelesi açısından önem taşıyor. ABD'nin bu konudaki adımları, Türkiye'nin bölgesel denge hesaplarını etkileyebilir.
