ABD Adalet Bakanlığı (DOJ), İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in Wall Street bankalarıyla bağlantılı olduğu iddia edilen küresel bir yatırım portföyü oluşturmasını mercek altına aldı. Bloomberg News'in konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre, federal savcılar Hamaney'in ABD yaptırımlarını aşarak nasıl bir yatırım ağı kurduğunu araştırıyor. Soruşturma, İran'ın finansal sistemini hedef alan uluslararası yaptırımların uygulanabilirliği açısından kritik bir test niteliği taşıyor.
Gelişmenin arka planı
Bloomberg News'in 18 Haziran tarihli haberinde, ABD Adalet Bakanlığı'nın İran'ın dini lideri Ali Hamaney'in ve oğlu Mücteba Hamaney'in ABD'nin yaptırım uyguladığı İran finans ağını kullanarak Wall Street bankalarına yatırım yaptığını tespit ettiği belirtiliyor. Soruşturma kapsamında, Hamaney ailesinin dünya genelinde geniş bir yatırım portföyü oluşturduğu ve bu portföyün bazı kısımlarının ABD merkezli bankalarla bağlantılı olduğu iddia ediliyor. ABD'li yetkililer, bu yatırımların İran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetleri için finansman kaynağı olabileceğinden endişe ediyor.
Soruşturma, ABD'nin İran'a yönelik maksimum baskı politikasının bir parçası olarak görülüyor. Trump yönetimi döneminde başlatılan bu politika, Biden yönetimi altında da devam ediyor. DOJ, daha önce de İran bağlantılı finansal akışları engellemek için çeşitli operasyonlar yürütmüştü. Ancak bu soruşturma, ilk kez doğrudan İran'ın en üst düzey liderinin kişisel yatırımlarını hedef alıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, ABD-İran ilişkilerinde yeni bir gerilim noktası oluşturabilir. İran, ABD'nin yaptırım politikalarını sürekli olarak eleştirirken, Hamaney'in Wall Street yatırımlarının ortaya çıkması, İran yönetiminin iç çelişkilerini de gözler önüne serebilir. Öte yandan, ABD'nin bu soruşturmayı derinleştirmesi, diğer ülkelerin İran'la ticari ilişkilerini de etkileyebilir. Özellikle Avrupa ülkeleri, ABD'nin yaptırımlarına karşı çıkarak İran'la ticareti sürdürmeye çalışırken, bu tür bir soruşturma onların pozisyonunu zorlaştırabilir.
Küresel finans piyasaları açısından ise, Wall Street bankalarının bu tür bir soruşturmaya dahil olması, bankaların yaptırım uyum süreçlerini daha da sıkılaştırmasına yol açabilir. Geçmişte bazı Avrupa bankaları, İran bağlantılı işlemler nedeniyle ABD tarafından ağır para cezalarına çarptırılmıştı. Bu soruşturma, benzer bir caydırıcılık etkisi yaratabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran'la komşu olması ve enerji ithalatı nedeniyle bu gelişmeden doğrudan etkilenebilir. ABD'nin İran yaptırımlarını sıkılaştırması, Türkiye'nin İran'dan doğal gaz ve petrol alımını zorlaştırabilir. Ayrıca, Türkiye üzerinden İran'a yönelik olası finansal akışların izlenmesi, Türk bankaları için ek uyum maliyetleri doğurabilir. Türkiye, ABD ile İran arasında denge politikası izlerken, bu tür bir soruşturma Ankara'nın manevra alanını daraltabilir. Ancak Türkiye'nin kendi ulusal güvenlik kaygıları, özellikle terörle mücadele bağlamında, İran'la işbirliğini sınırlı tutmasını gerektirebilir. Dolayısıyla bu gelişme, Türkiye'nin dış politika kararlarında dikkate alması gereken bir faktör olarak öne çıkıyor.
