ABD'nin İran'daki hedeflere yönelik yeni hava saldırıları küresel piyasalarda tedirginliğe yol açarken, Asya seansına petrol fiyatlarındaki sert yükseliş damgasını vurdu. Bloomberg TV'de yayınlanan 'The Asia Trade' programında Shery Ahn ve Avril Hong'un sunduğu analizlere göre, yatırımcılar jeopolitik riskleri fiyatlarken bölge borsaları karışık bir seyir izliyor. Saldırıların kapsamı ve İran'ın olası misillemesi, başta enerji olmak üzere emtia piyasalarında oynaklığı artırdı.
Gelişmeler ve Piyasaların Tepkisi
Bloomberg TV'nin Asya ticaret günü açılışında Tokyo ve Singapur stüdyolarından canlı olarak yayınlanan programında, ABD Savunma Bakanlığı'nın (Pentagon) İran'ın nükleer programına yönelik olduğu belirtilen saldırıların zamanlaması ve büyüklüğü masaya yatırıldı. Program konukları, saldırıların İran'ın petrol altyapısını hedef almadığını ancak bölgesel gerilimin tırmanması nedeniyle petrol fiyatlarının yüzde 3'ün üzerinde yükseldiğini aktardı. Brent petrolün varil fiyatı 85 doların üzerine çıkarken, altın ve dolar endeksi de yükseliş kaydetti. Asya hisse senedi piyasalarında ise Japon Nikkei ve Hong Kong Hang Seng endeksleri sınırlı kayıplarla işlem görürken, Çin Şanghay Bileşik Endeksi yatay seyrediyor.
Program yapımcıları, saldırıların Suriye ve Irak'taki İran destekli milis grupları hedef aldığını, ancak İran'ın hava savunma sistemlerine yönelik doğrudan bir saldırı olduğunun altını çizdi. Bu durum, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidini yeniden gündeme getirirken, küresel enerji arzına ilişkin endişeleri artırdı. Yatırımcılar, ABD Merkez Bankası (Fed) faiz kararlarını ve enflasyon verilerini izlerken, jeopolitik gelişmelerin para politikası üzerindeki olası etkilerini de değerlendiriyor. Bloomberg'in Asya ekonomi ekibi, petrol fiyatlarındaki yükselişin bölge enflasyonunu yeniden canlandırabileceği uyarısında bulundu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Saldırılar, ABD-İran arasındaki dolaylı müzakerelerin yeniden başlamasının beklendiği bir dönemde gerçekleşmesi bakımından dikkat çekiyor. Nükleer anlaşma (JCPOA) görüşmeleri ve yaptırımların kaldırılmasına yönelik çabaları baltalayabilecek bu hamle, Körfez ülkelerinde de endişeyle karşılanıyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), petrol üretimlerini artırma yönünde sinyaller verse de piyasa bu adımların kısa vadede yeterli olmayacağını fiyatlıyor. Ayrıca, Çin'in İran'dan ham petrol ithalatı ve ABD'nin bu ithalata yönelik yaptırım politikaları da Asya merkezli ticaret ekosisteminde belirsizlik yaratıyor. Uzmanlar, saldırıların genişlemesi halinde küresel tedarik zincirlerinde aksamalar yaşanabileceği ve Asya ihracatçı ekonomilerini olumsuz etkileyebileceği görüşünde.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile hem komşu hem de enerji ticaretinde önemli bir ortak konumunda. Bu saldırılar, Türkiye'nin doğalgaz ve petrol ithalatında alternatif rotaları daha da önemli hale getirirken, İran üzerinden yürütülen enerji ticaretini riske atabilir. Ayrıca, Suriye ve Irak'ta yaşanacak olası bir tırmanma, Türkiye'nin güney sınırındaki güvenlik ortamını doğrudan etkileyebilir. Türkiye, ABD-İran geriliminde denge politikası izlerken, bölgesel istikrarsızlığın Türk lirası üzerinde yarattığı baskı ve TCMB'nin faiz kararları da yakından izleniyor. Piyasalar, bu gelişmelerin Türkiye'nin turizm ve ticaret akışlarına olası etkilerini fiyatlamaya başladı.
