Wall Street'te vadeli işlemler, çarşamba günü açılış öncesinde düşüşe geçti. Yatırımcılar, ABD ile İran arasında varılan kırılgan ateşkes anlaşmasına yönelik tehditlerin sürmesinden endişe duyuyor. Son günlerde taraflar arasında artan karşılıklı suçlamalar ve askeri yığınağa ilişkin haberler, piyasalarda risk iştahını azalttı. S&P 500 ve Nasdaq vadeli işlemleri yüzde 0,5'in üzerinde değer kaybetti. Altın ve petrol fiyatları ise yükselişe geçti.
Gelişmenin Arka Planı
ABD ile İran arasındaki ateşkes, geçtiğimiz ay varılmış ve küresel piyasalarda kısa süreli bir rahatlama yaratmıştı. Ancak anlaşmanın uygulanmasına yönelik belirsizlikler ve her iki tarafın da birbirini anlaşmayı ihlal etmekle suçlaması, yatırımcıları tedirgin ediyor. Özellikle Basra Körfezi'nde devriye gezen İran devrim muhafızlarına ait botlar ile ABD donanması arasında yaşanan yakın temaslar, bölgede sıcak bir çatışma riskini yeniden gündeme taşıdı.
ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırdığı ve balistik füze testlerine devam ettiği belirtilirken, Tahran yönetimi de Washington'u yaptırımları kaldırmamakla suçluyor. Bu gelişmeler, mart ayında imzalanan ateşkesin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD-İran geriliminin tırmanması, sadece finans piyasalarını değil, aynı zamanda küresel enerji arz güvenliğini de tehdit ediyor. Hürmüz Boğazı'nın geçiş güzergahı üzerindeki olası bir kriz, petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerine çıkmasına neden olabilir. Bu durum, dünyanın en büyük petrol tüketicilerinden olan ABD ve Avrupa ekonomileri için stagflasyon riskini artırıyor. Ayrıca, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi bölgesel güçler de tansiyonun yükselmesinden endişe duyuyor.
Öte yandan, İsrail'in İran'ın nükleer tesislerine yönelik olası bir saldırısına dair haberler, jeopolitik risk primini daha da yukarı çekiyor. Uzmanlar, taraflar arasında diyalog kanallarının kapalı olmasının yanlış anlaşılmalara yol açabileceği ve küçük bir sürtüşmenin bile büyük bir çatışmaya dönüşebileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran arasındaki gerilim, Türkiye için çifte risk oluşturuyor. Birincisi, enerji fiyatlarındaki olası artış, zaten yüksek enflasyonla mücadele eden Türkiye ekonomisi üzerinde ek baskı yaratabilir. İkincisi, sınır komşusu İran ile yaşanacak bir kriz, güneydoğu sınırında güvenlik sorunlarına yol açabilir ve göç dalgalarını tetikleyebilir. Ancak Türkiye, bu krizde arabuluculuk rolü üstlenerek diplomatik ağırlığını artırma fırsatı da yakalayabilir. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın daha önce Rusya-Ukrayna savaşında oynadığı dengeleyici rol, benzer bir krizde de Türkiye'yi ön plana çıkarabilir.
