ABD ile İran arasında son günlerde tırmanan askeri gerginlik, küresel petrol fiyatlarında ani bir yükselişe neden olurken, teknoloji hisselerindeki satış baskısı Asya piyasalarını olumsuz etkiledi. İran Devrim Muhafızları’nın Basra Körfezi’nde ABD donanmasına ait bir savaş gemisine yakın manevra yapması ve ABD’nin karşılık olarak bölgeye ek savaş uçağı konuşlandırması, enerji arzına ilişkin endişeleri yeniden alevlendirdi. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 3,2 artarak 78 doların üzerine çıkarken, ABD ham petrolü de 73 dolar seviyesini aştı. Öte yandan, yapay zeka ve çip sektöründeki aşırı değerleme endişeleriyle teknoloji ağırlıklı Nasdaq endeksi yüzde 1,5 değer kaybetti. Bu gelişmeler, Asya borsalarında karışık bir seyir izlenmesine yol açtı: Tokyo’da Nikkei 225 yüzde 0,4 gerilerken, Şanghay Bileşik Endeksi yatay seyretti.
Petrol piyasasında jeopolitik riskler yeniden ön planda
ABD yönetiminin geçen hafta İran’a yönelik yeni yaptırımlar açıklamasının ardından Tahran’ın misilleme olarak Hürmüz Boğazı’nda askeri tatbikat yapacağını duyurması, piyasalarda tedirginlik yarattı. Dünya ham petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda olası bir aksama, petrol fiyatlarının kısa vadede 85 dolara kadar çıkabileceği yönünde spekülasyonlara neden oldu. Enerji uzmanları, taraflar arasında doğrudan bir çatışma yaşanmamasına karşın, söylemlerin sertleşmesinin bile piyasalar için yeterli bir katalizör olduğunu belirtiyor. Öte yandan ABD Başkanı, İran’ın nükleer programına karşı diplomatik çözüm arayışlarının sürdüğünü ancak askeri seçeneklerin de masada olduğunu yineledi. Bu açıklamalar, ham petrol vadeli işlemlerinde oynaklığı artırdı.
Teknoloji hisselerindeki düşüş borsaları tetikliyor
Jeopolitik gerginliğin yanı sıra, küresel borsaları baskılayan bir diğer faktör de teknoloji sektöründeki değerleme kaygıları. Özellikle Nvidia, AMD ve diğer yarı iletken üreticilerinin hisseleri, yapay zeka yatırımlarındaki getiri beklentilerinin aşırı iyimser olduğu yönündeki analist raporlarının ardından sert düştü. ABD’de faiz oranlarının uzun süre yüksek kalabileceğine dair sinyaller, büyüme odaklı teknoloji şirketlerini olumsuz etkiliyor. Asya’da ise Güney Kore’nin Kospi endeksi, çip devi Samsung’un yüzde 2,5 gerilemesiyle değer kaybetti. Japonya’da teknoloji hisselerindeki satışlar Nikkei endeksini aşağı çekerken, Çin’de Alibaba ve Tencent gibi e-ticaret devlerinde de düşüş görüldü. Analistler, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) gelecek haftaki faiz kararı öncesinde piyasalarda dalgalanmanın sürebileceğini ifade ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Petrol fiyatlarındaki artış, enerji ithalatında büyük oranda dışa bağımlı olan Türkiye ekonomisi için doğrudan bir risk oluşturuyor. Brent petrolün 78 doların üzerine çıkması, cari açığı ve enflasyonu artırıcı bir etki yapabilir. Ayrıca, İran’la yaşanan gerginlik, Türkiye’nin komşusu olduğu için bölgesel istikrarı tehdit ediyor; Türkiye, hem enerji koridorlarının güvenliği hem de İran sınırındaki güvenlik dengeleri açısından bu gelişmeleri yakından takip ediyor. Öte yandan, küresel risk iştahındaki azalma, gelişmekte olan piyasalarla birlikte Türk lirası varlıkları üzerinde de baskı yaratabilir.
