ABD ordusu son günlerde İran'a yönelik saldırılarını önemli ölçüde artırarak hem askeri hem de sivil hedefleri vurdu. Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gerginlik, taraflar arasında doğrudan bir çatışma riskini beraberinde getirirken, bölgesel bir savaşın fitilinin ateşlenmesinden endişe ediliyor. Pentagon kaynakları, operasyonların kapsamının genişletildiğini ve İran'ın askeri altyapısının yanı sıra sivil bölgelerin de hedef alındığını doğruladı. Bu gelişme, küresel enerji arz güvenliğini tehdit eden bir krizi daha da derinleştiriyor.
Gelişmenin arka planı
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'ndan (CENTCOM) yapılan açıklamada, İran Devrim Muhafızları'na ait füze rampaları ve hava savunma sistemlerinin imha edildiği belirtildi. Ancak saldırılarda sivil kayıpların yaşandığına dair haberler, uluslararası kamuoyunda tepkiyle karşılanıyor. İran yönetimi, saldırılara misilleme yapacağını duyururken, Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol tankerlerine yönelik tehditler yeniden gündeme geldi.
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birine ev sahipliği yapıyor. Bölgedeki herhangi bir çatışma, petrol fiyatlarını fırlatma potansiyeli taşıyor. Uzmanlar, ABD'nin son hamlelerinin İran'ı müzakere masasına zorlamayı amaçlasa da tırmanışın kontrolden çıkabileceği uyarısında bulunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD-İran gerilimi yalnızca iki ülkeyi değil, tüm Ortadoğu'yu etkiliyor. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve İsrail, gelişmeleri yakından takip ederken, Rusya ve Çin taraflara itidal çağrısı yapıyor. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin acil toplantı talepleri ise henüz sonuç vermedi.
Petrol fiyatları varil başına 90 doların üzerine çıkarken, küresel piyasalarda dalgalanma yaşanıyor. Ekonomistler, Hürmüz Boğazı'nın tamamen kapanması durumunda petrol fiyatlarının 150 doları görebileceğini, bunun da küresel resesyon riskini artıracağını belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran arasında olası bir savaş, Türkiye'yi doğrudan etkileyecek jeopolitik sonuçlar doğurur. Türkiye, enerji ihtiyacının büyük kısmını ithal ettiği için petrol fiyatlarındaki ani yükseliş cari açığı artırabilir. Ayrıca, sınır komşusu İran'da çatışma ortamı, terör gruplarının güçlenmesine ve yeni göç dalgalarına yol açabilir. Türkiye, bölgede denge politikası izlerken, hem ABD hem İran ile diyaloğu sürdürme stratejisini korumak zorunda kalacak.
