ABD ile İran arasındaki yeni çatışmalar, Asya hisse senetlerinin Perşembe günü düşüşe geçmesine yol açarken, kırılgan ateşkese ek baskı getirdi ve petrol fiyatlarını yukarı taşıdı. Japonya'nın Nikkei endeksi yüzde 1,2, Güney Kore'nin Kospi endeksi yüzde 0,9, Avustralya'nın S&P/ASX 200 endeksi ise yüzde 0,7 değer kaybetti. Hong Kong Hang Seng endeksi ve Çin'in Şanghay Bileşik endeksi de benzer kayıplar yaşadı. ABD ve İran arasında hafta sonu başlayan ve özellikle Basra Körfezi'nde yoğunlaşan askeri gerginlik, yatırımcıları bölgesel bir çatışma riskine karşı tedirgin ediyor.
Petrol Fiyatları Yükselişte
Petrol fiyatları, Orta Doğu'daki bu yeni gerilimle birlikte varil başına 72 dolara yükselerek son üç haftanın en yüksek seviyesine ulaştı. Brent tipi ham petrol, yüzde 1,5 artışla 72,40 dolardan işlem görürken, Batı Teksas tipi hafif petrol (WTI) de yüzde 1,3 artışla 68,20 dolara çıktı. Analistler, gerginliğin sürmesi halinde petrol fiyatlarının 75 dolar seviyesini test edebileceğini belirtiyor. ABD ile İran arasındaki son çatışmalar, özellikle Hürmüz Boğazı'nda seyreden ticari gemilere yönelik saldırıları içeriyor. ABD Donanması, iki İran sürat teknesinin bir ABD savaş gemisine yaklaştığını ve uyarı ateşiyle uzaklaştırıldığını açıkladı. İran tarafı ise ABD'nin bölgede varlık göstererek provokasyon yaptığını savunuyor.
Bölgesel Etkiler ve Küresel Piyasalar
Asya borsalarındaki düşüş, küresel piyasalara da yansıdı. ABD vadeli işlemleri de düşüş gösterirken, Avrupa borsalarının da negatif açılması bekleniyor. Yatırımcılar, Orta Doğu'daki jeopolitik risklere ek olarak, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz politikasına ilişkin belirsizlikler nedeniyle de temkinli. Fed'in bu ayki toplantısında faiz oranını sabit tutması beklenirken, yılın ikinci yarısında bir indirim ihtimali masada duruyor. Bu durum, gelişmekte olan piyasalardan sermaye çıkışını hızlandırabilir. Asya borsalarındaki düşüşte, Çin ekonomisine yönelik endişeler de etkili oldu. Çin'in sanayi üretim verilerinin beklentilerin altında kalması, bölgedeki büyüme endişelerini artırdı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem İran hem de ABD ile ilişkileri olan bir ülke olarak bu gerginlikten doğrudan etkilenebilir. Petrol fiyatlarındaki yükseliş, enerji ithalatçısı Türkiye için cari açık ve enflasyon baskısı anlamına geliyor. Orta Doğu'daki istikrarsızlık, Türkiye'nin bölgesel ticaret ve enerji koridorları projelerini de olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, ABD ile İran arasındaki çatışma, Türkiye'nin Suriye ve Irak politikalarını da dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, bu tür gerilimlerde dengeli bir politika izlemeye çalışsa da, artan jeopolitik riskler doğrudan ekonomik maliyetler doğurabilir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) bu tür dış şoklara karşı politika araçlarının sınırlı olması, kırılganlığı artıran bir diğer faktör olarak öne çıkıyor.
