Asya borsaları, ABD ile İran arasında imzalanan barış anlaşmasının ardından Cuma günü yükselişe geçti. Anlaşma, Hürmüz Boğazı'nın yeniden uluslararası deniz trafiğine açılmasını ve petrol akışının normale dönmesini sağlayarak enflasyon baskılarını hafifletme potansiyeli taşıyor. Yatırımcılar, jeopolitik risklerin azalması ve enerji maliyetlerinin düşmesiyle Asya-Pasifik piyasalarında pozitif bir seyir izlenmesini bekliyor.
Anlaşmanın Arka Planı ve Piyasalara Yansımaları
ABD ve İran arasında yıllardır süren gerilim, özellikle Hürmüz Boğazı'nın güvenliği konusunda küresel enerji arzını tehdit ediyordu. Dünya ham petrolünün yaklaşık beşte biri bu stratejik su yolundan geçiyor. Anlaşma kapsamında İran'ın nükleer programına sınırlamalar getirilirken, ABD'nin bölgedeki askeri varlığını azaltması ve İran'a yönelik bazı yaptırımların kaldırılması öngörülüyor.
Bu gelişme, Asya borsalarında olumlu karşılandı. Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,5, Güney Kore'de Kospi yüzde 1,3 ve Hong Kong'da Hang Seng yüzde 1,7 yükseldi. Çin anakarasındaki Şanghay ve Shenzhen endeksleri de benzer kazançlar kaydetti. Enerji hisseleri, düşen petrol fiyatlarına rağmen anlaşmanın istikrar getireceği beklentisiyle yükseliş gösterdi. Havayolu şirketleri ve lojistik firmaları ise daha düşük yakıt maliyetlerinden faydalanacağı için prim yaptı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD-İran anlaşması, Ortadoğu'da yeni bir dönemin başlangıcı olarak görülüyor. Bölgede Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar gibi ülkeler anlaşmayı memnuniyetle karşıladı. İsrail ise İran'ın nükleer programına yönelik endişelerini dile getirdi. Anlaşma, küresel enerji piyasalarında arz güvenliğini artırarak petrol fiyatlarının varil başına 70 doların altına inmesine katkıda bulundu. Brent petrol yüzde 2,5 düşüşle 68 dolar, ABD ham petrolü ise yüzde 2,8 düşüşle 64 dolar seviyesine geriledi.
Ekonomistler, anlaşmanın enflasyonla mücadele eden merkez bankalarına nefes aldırabileceğini, enerji maliyetlerindeki düşüşün faiz artırımlarını yavaşlatabileceğini belirtiyor. ABD Merkez Bankası (Fed) ve Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) bu hafta faiz kararlarını açıklaması beklenirken, anlaşma piyasalardaki belirsizliği azalttı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran barış anlaşması, Türkiye için enerji arz güvenliği ve bölgesel istikrar açısından kritik öneme sahip. Türkiye, doğal gaz ve petrolün önemli bir kısmını İran ve Ortadoğu'dan ithal ediyor. Hürmüz Boğazı'nın açılması, enerji fiyatlarında beklenen düşüşle cari açığın azalmasına katkı sağlayabilir. Ayrıca, Türkiye'nin İran ile ticari ilişkileri, yaptırımların hafiflemesiyle yeniden canlanma potansiyeli taşıyor. Güney Gaz Koridoru ve diğer enerji projeleri de bu anlaşmayla daha güvenli hale gelebilir. Bölgesel barış, Türkiye'nin Suriye ve Irak'taki güvenlik politikalarına da olumlu yansıyabilir.
