ABD, İran ile bağlantılı olduğu gerekçesiyle Türkiye merkezli küçük bir yatırım bankası olan Golden Global Investment Bank'a yaptırım uyguladı. Hazine Bakanı Scott Bessent, savaşın sürdüğü bir dönemde İran ekonomisini daha da izole etme ve ticaret ortaklarını hedef alma sözü vermişti. Yaptırım, ABD'nin İran'a yönelik baskı kampanyasının bir parçası olarak geldi.
Yaptırımın Arka Planı ve Gerekçeleri
ABD Hazine Bakanlığı, Golden Global Investment Bank'ın İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) ile bağlantılı şirketlere finansal hizmet sağladığını iddia etti. Bankanın, İran'ın petrol ve petrokimya ürünleri satışından elde ettiği gelirleri aklamak için kullanıldığı öne sürüldü. Yaptırım kapsamında bankanın ABD'deki tüm varlıkları donduruldu ve ABD vatandaşları ile şirketlerinin bankayla işlem yapması yasaklandı.
Hazine Bakanı Scott Bessent, yaptırım kararına ilişkin yaptığı açıklamada, "İran'ın nükleer programını finanse etmek ve bölgesel istikrarsızlığı körüklemek için kullandığı finansal ağları çökertmeye kararlıyız. Bu yaptırım, İran'ın yasa dışı faaliyetlerine destek veren hiçbir kuruluşun güvende olmayacağını gösteriyor" ifadelerini kullandı. Bessent, ayrıca İran'ın ticaret ortaklarının da bu tür yaptırımlarla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.
Golden Global Investment Bank, Türkiye'de faaliyet gösteren nispeten küçük ölçekli bir yatırım bankası olarak biliniyor. Bankanın, İran ile ticaret yapan Türk şirketlerine finansman sağladığı ve bu işlemlerde ABD yaptırımlarını ihlal ettiği iddia ediliyor. Banka yetkilileri henüz konuya ilişkin bir açıklama yapmadı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'nin bu hamlesi, İran'a yönelik "maksimum baskı" politikasının bir uzantısı olarak değerlendiriliyor. Son aylarda ABD, İran'ın nükleer programını ve bölgesel milis gruplara desteğini engellemek amacıyla çeşitli ülkelerdeki şirketlere yaptırım uygulamaya başlamıştı. Bu kapsamda, İran'la ticaret yapan Çin, BAE ve Irak merkezli firmalar da hedef alınmıştı.
Uzmanlar, ABD'nin Türkiye'deki bir bankayı hedef almasının, Türk-İran ekonomik ilişkilerine yönelik bir uyarı olduğunu belirtiyor. Türkiye, İran'ın en büyük ticaret ortaklarından biri konumunda. Özellikle doğalgaz ve petrol ithalatı ile altın ticareti, iki ülke arasındaki ekonomik bağların temelini oluşturuyor. Ancak ABD yaptırımları, Türk şirketlerinin İran'la iş yapmasını zorlaştırıyor.
Bu yaptırım, aynı zamanda ABD'nin NATO müttefiki Türkiye ile ilişkilerinde yeni bir gerilim noktası yaratabilir. Türkiye, daha önce de ABD'nin İran yaptırımlarına karşı çıkmış ve yaptırımların bölgesel istikrara zarar verdiğini savunmuştu. Türk yetkililer, İran'la ticaretin uluslararası hukuka uygun olduğunu ve tek taraflı yaptırımları tanımadıklarını defalarca dile getirmişti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Türk bankasına yaptırım uygulaması, Türkiye'nin İran ile olan ekonomik ilişkilerini doğrudan etkiliyor. Türkiye, enerji ihtiyacının önemli bir kısmını İran'dan karşılıyor ve iki ülke arasındaki ticaret hacmi yıllık milyarlarca doları buluyor. Bu yaptırım, Türk şirketlerinin İran'la iş yapma konusunda daha temkinli olmasına yol açabilir. Ayrıca, ABD'nin tek taraflı yaptırımlarına karşı Türkiye'nin tutumu, NATO içinde yeni bir anlaşmazlık konusu olabilir. Türkiye, bir yandan ABD ile ilişkilerini dengelemeye çalışırken, diğer yandan İran ile ekonomik bağlarını sürdürme çabasında. Bu gelişme, Türk dış politikasının çok yönlü denge arayışını zorlaştırabilir.
