ABD ile İran arasında varılan ve taraflar arasında askeri operasyonların durdurulmasını öngören anlaşmaya rağmen, İsrail’in güney Lübnan’a yönelik hava saldırıları devam ediyor. Son saldırılarda en az üç kişinin hayatını kaybettiği, onlarca kişinin yaralandığı bildirildi. Lübnanlı yetkililere göre, saldırılar sivil yerleşim yerlerini de hedef aldı. İsrail ise operasyonların Hizbullah’a ait askeri hedeflere yönelik olduğunu, anlaşma şartlarının ihlal edilmediğini savunuyor. Ancak Lübnan hükümeti, saldırıların uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve anlaşmanın ruhuna ters düştüğünü belirterek Birleşmiş Milletler’e acil müdahale çağrısı yaptı.
Saldırıların Arka Planı ve Anlaşmanın Detayları
ABD ile İran arasında yılın başında başlayan müzakereler, haftalar süren diplomasi trafiğinin ardından, bölgesel gerilimi azaltma amacıyla bir anlaşmayla sonuçlanmıştı. Anlaşma, özellikle İsrail-İran geriliminin odağındaki Lübnan ve Suriye sahasında tarafların askeri faaliyetlerini durdurmasını öngörüyordu. Ancak anlaşmanın imzalanmasının üzerinden kısa süre geçmesine rağmen, İsrail’in güney Lübnan’daki operasyonları sürüyor. İsrail Genelkurmay Başkanlığı’ndan yapılan açıklamada, saldırıların “Hizbullah’ın sınıra yakın bölgelerde konuşlanan füze rampalarını imha etmek” amacı taşıdığı ifade edildi. Hizbullah ise İsrail’in anlaşmayı ihlal ettiğini belirterek misilleme tehdidinde bulundu.
Lübnan Sağlık Bakanlığı, saldırılarda hayatını kaybedenlerin sivil olduğunu ve aralarında bir kadın ile iki çocuğun bulunduğunu açıkladı. Olay yerinden gelen görüntülerde, vurulan binaların tamamen yıkıldığı, arama kurtarma çalışmalarının devam ettiği görülüyor. Lübnan Başbakanı Necip Mikati, saldırıları “kabul edilemez” olarak nitelendirerek, uluslararası toplumu İsrail’i durdurmaya çağırdı. BM Lübnan Özel Koordinatörü Joanna Wronecka, taraflara anlaşmaya uyma çağrısı yaparken, sivillerin korunmasının öncelikli olduğunu vurguladı.
Bölgesel Gerilim ve Küresel Yansımalar
Saldırılar, ABD-İran anlaşmasının bölgede kalıcı bir istikrar sağlayıp sağlayamayacağı sorusunu gündeme getirdi. Uzmanlara göre, anlaşma başlangıçta İran’ın nükleer programı ve bölgesel vekil güçleri üzerinde bir sınırlama getirmeyi hedefliyordu, ancak İsrail’in Lübnan’daki operasyonları anlaşmanın kırılganlığını ortaya koyuyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, İsrail’in saldırılarını “anlaşmanın açık ihlali” olarak nitelendirerek, Tahran’ın gerekli yanıtı vereceğini sinyalini verdi. Öte yandan, ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, İsrail’in meşru müdafaa hakkına vurgu yapılarak, “sivillerin zarar görmemesi için azami dikkat gösterilmesi” istendi. Bu tutum, Washington’un anlaşma ile İsrail’in güvenlik kaygıları arasında denge kurmaya çalıştığını gösteriyor.
Bölgede tırmanan gerilim, uluslararası enerji piyasalarını da etkiledi. Petrol fiyatları, İsrail-Lübnan sınırındaki çatışmaların genişleme riskiyle yükselişe geçti. Analistler, İran’ın olası bir misillemesinin Körfez’deki deniz ticaretini tehdit edebileceği uyarısında bulunuyor. Avrupa Birliği, taraflara itidal çağrısı yaparken, Fransa’nın BM Güvenlik Konseyi’ni acil toplantıya çağırdığı bildirildi. Rusya ise saldırıları kınayarak, “Lübnan’ın egemenliğine saygı duyulması gerektiğini” vurguladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail’in Lübnan saldırıları, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki güvenlik çıkarlarını doğrudan ilgilendiriyor. Bölgedeki istikrarsızlık, Türkiye’nin Lübnan’daki insani yardım çabalarını ve ticari ilişkilerini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, İran-ABD anlaşmasının zedelenmesi, Suriye ve Irak’ta da yeni çatışmalara yol açabilecek bir kırılganlık yaratıyor. Türkiye’nin, bölgesel barışa katkı sağlamak adına diplomatik girişimlerini artırması ve BM nezdinde Lübnan’ın toprak bütünlüğünü savunması bekleniyor. Öte yandan, enerji fiyatlarındaki artış, Türkiye’nin cari açığı üzerinde ek baskı oluşturabilir. Bu nedenle, Ankara’nın hem İsrail hem de İran ile dengeli bir diplomasi yürütmesi kritik önem taşıyor.
