WASHINGTON - ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), İran topraklarına yönelik hava saldırıları düzenlediğini açıkladı. Saldırıların, İran'ın daha önceki saldırılarına misilleme olarak başlatıldığı bildirildi. CENTCOM'dan yapılan yazılı açıklamada, saldırıların yerel saatle 20.00'de (TSİ 03.00) başladığı belirtildi. Operasyonun kapsamı ve hedefleri hakkında henüz ayrıntı verilmezken, ABD'nin bölgedeki askeri varlığını korumaya yönelik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Saldırıların Arka Planı
ABD ile İran arasındaki gerilim, son haftalarda tırmanışa geçmişti. İran'ın, Basra Körfezi'ndeki ABD donanma gemilerine yönelik tacizkar hareketleri ve bölgedeki vekil güçler aracılığıyla ABD çıkarlarına yönelik tehditleri, Washington yönetimini harekete geçirdi. CENTCOM'un açıklamasında, saldırıların 'dünkü İran girişimlerine güçlü bir yanıt' olduğu ifade edildi. Bu ifade, İran'ın son dönemde gerçekleştirdiği ve ABD tarafından kırmızı çizgi olarak değerlendirilen bir eyleme işaret ediyor olabilir.
ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, İran'a yönelik 'maksimum baskı' politikasını sürdürüyor. Bu kapsamda İran'a yönelik ekonomik yaptırımlar artırılmış, askeri seçenekler de masada tutulmuştu. Son saldırı, bu politikaların askeri boyuta evrildiğinin bir göstergesi olarak yorumlanıyor. Uzmanlar, saldırının sınırlı bir operasyon mu yoksa daha geniş çaplı bir askeri müdahalenin başlangıcı mı olduğunu soruyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'nin İran'a yönelik bu saldırısı, Ortadoğu'da yeni bir krizi tetikleyebilir. İran'ın, ABD'nin bölgedeki müttefiklerine ve enerji hatlarına yönelik misillemelerde bulunabileceği belirtiliyor. Bu durum, küresel enerji piyasalarında arz endişelerini artırabilir. Hürmüz Boğazı'nın olası bir kapanması, dünya petrol arzının önemli bir kısmını etkileyebilir.
İsrail ve Suudi Arabistan gibi ABD müttefikleri, saldırıyı desteklerken, Rusya ve Çin gibi ülkelerin tepkisi merakla bekleniyor. Rusya, İran ile yakın ilişkilerini sürdürüyor ve bölgedeki dengeleri etkileyen bir güç konumunda. Çin ise İran'dan ham petrol ithal eden ülkelerin başında geliyor ve bu nedenle istikrarı savunması bekleniyor.
BM Güvenlik Konseyi'nin olağanüstü toplanması beklenirken, uluslararası toplumun saldırıya ilişkin farklı tutumlar sergilemesi muhtemel. ABD'nin, İran'ın nükleer programını durdurmaya yönelik bu saldırıyı bir fırsat olarak görebileceği de değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD ile İran arasındaki gerilimin arttığı bir dönemde, bölgesel istikrarın sağlanması için diplomatik çözümü destekliyor. Türkiye'nin enerji ihtiyacının önemli bir kısmını komşusu İran'dan karşılaması, bu gelişmeleri doğrudan ilgilendiriyor. Olası bir kriz, enerji arz güvenliğini tehdit edebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Suriye ve Irak'ta ABD ile koordinasyonu, bu saldırının bölgedeki dengeleri değiştirmesi halinde etkilenebilir. Türkiye, tarafları itidal ve diyalog çağrısı yaparak, bölgesel savaşın önlenmesine yönelik girişimlerde bulunmalıdır.
