Amerika Birleşik Devletleri, aylardır süren askıya alma kararının ardından Irak'a dolar transferlerine yeniden başladı. Trump yönetimi tarafından durdurulan sevkiyatlar, Bağdat yönetimine İran'dan uzaklaşması yönünde baskı kurma amacı taşıyordu. Karar, ABD ile Irak arasındaki mali ilişkilerde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı
ABD Hazine Bakanlığı ve Merkez Bankası yetkilileri, sevkiyatların temmuz ayından itibaren yeniden başladığını doğruladı. Süreç, eski Başkan Donald Trump'ın 2020 yılında İran'a yönelik maksimum baskı politikası kapsamında Irak'a yapılan dolar sevkiyatlarını durdurmasıyla başlamıştı. Bu hamle, Irak Merkez Bankası'nın döviz rezervlerini eritmiş ve ülkede döviz sıkıntısına yol açmıştı. Irak hükümeti, ABD'nin baskılarına rağmen İran'la ticari ilişkilerini tamamen kesmemiş, ancak son aylarda Tahran'a olan bağımlılığı azaltmaya yönelik adımlar atmıştı. Özellikle elektrik ve doğalgaz ithalatında çeşitlendirmeye giden Bağdat, ABD'nin yaptırım tehditlerine rağmen İran ile sınırlı ticareti sürdürmüştü.
Yeniden başlatılan sevkiyatların ilk partisinin 4 milyar dolar olduğu belirtiliyor. Irak Merkez Bankası, bu fonların ülkenin mali istikrarını destekleyeceğini ve ithalatın önündeki engelleri kaldıracağını açıkladı. ABD'li yetkililer ise transferlerin şeffaflık mekanizmalarıyla denetleneceğini ve Irak'tan İran'a para akışının önlenmesi için gerekli önlemlerin alınacağını vurguladı. Bu adım, aynı zamanda Biden yönetiminin Irak'ta nüfuzunu koruma ve İran'ın bölgesel etkisini sınırlama stratejisinin bir parçası olarak yorumlanıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Irak, hem ABD hem de İran için stratejik öneme sahip bir ülke. ABD'nin dolar sevkiyatını yeniden başlatması, Bağdat'ın Washington'la ilişkilerini dengede tutma çabası olarak görülüyor. Ancak bu adım, İran'ı rahatsız etmiş durumda. Tahran, ABD'nin Irak üzerindeki mali baskısını sürdürmesini kendi çıkarlarına bir tehdit olarak algılıyor. Öte yandan Irak, dolar akışının yeniden başlamasıyla birlikte enflasyonla mücadelede bir nebze olsun rahatlama bekliyor. Petrol gelirlerine bağımlı Irak ekonomisi, düşen petrol fiyatları ve COVID-19 salgını nedeniyle zor günler geçiriyor. Irak Merkez Bankası, döviz rezervlerinin artmasıyla birlikte döviz kurunda istikrar sağlanacağını ve piyasalardaki belirsizliğin azalacağını öngörüyor.
Bölgesel olarak bakıldığında, ABD bu adımla İran'ın Irak'taki ekonomik nüfuzunu kırmayı hedefliyor. İran, Irak'a yaptığı mal ve hizmet ihracatı karşılığında dolar elde etmekte zorlanıyor; bu da Tahran'ın döviz sıkıntısını derinleştiriyor. Ayrıca, ABD'nin Irak'a yönelik mali politikaları, Türkiye ve Suudi Arabistan gibi diğer bölgesel aktörlerin de Irak'la ticari ilişkilerini etkiliyor. Örneğin, Türkiye Irak'a ihracat yaparken dolar akışının kesintisiz olmasını önemsiyor. Irak'ın yeniden dolara kavuşması, Türk şirketlerinin alacaklarını tahsil etmesini kolaylaştırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Irak'a dolar sevkiyatını yeniden başlatması, Türkiye için olumlu bir gelişme olarak değerlendirilebilir. Irak, Türkiye'nin ihracatında önemli bir pazar ve Türk müteahhitlik firmaları Irak'ta yoğun faaliyet gösteriyor. Dolar akışının kesilmesi, bu firmaların ödemelerini geciktirmiş ve ticaret hacmini olumsuz etkilemişti. Normalize edilen mali ilişkiler, Türk ihracatçılarının Irak pazarındaki belirsizliği azaltacak ve iki ülke arasındaki ticaretin canlanmasına katkı sağlayabilir. Ayrıca, Irak'ta istikrarın korunması, Türkiye'nin güneydoğusundaki güvenlik ortamını da olumlu etkiler. Bununla birlikte, ABD-Iran rekabetinin Irak sahnesinde devam etmesi, Türkiye'nin bölgede dengeli bir politika izleme gerekliliğini ortaya koyuyor.
