ABD Hava Kuvvetleri, insansız savaş uçağı programında önemli bir adım atarak Anduril Industries ve General Atomics'i ana yüklenici olarak seçti. İki şirket, insansız hava araçlarının (İHA) savaş uçaklarına eşlik ederek keşif, saldırı ve elektronik harp görevlerini üstlenmesini sağlayacak CCA (Collaborative Combat Aircraft) platformlarını geliştirecek. Programın toplam bütçesinin 10 milyar doları aşması beklenirken, ilk prototiplerin 2030'ların başında hizmete girmesi planlanıyor.
Projenin arka planı ve hedefleri
ABD Hava Kuvvetleri'nin Next Generation Air Dominance (NGAD) adı verilen altıncı nesil hava muharebe konseptinin kritik bir parçası olan CCA programı, pilotlu savaş uçaklarının yanında görev yapacak insansız 'wingman' platformlarını kapsıyor. Bu araçlar, F-35 ve F-22 gibi beşinci nesil savaş uçaklarıyla birlikte çalışacak şekilde tasarlanıyor. Anduril ve General Atomics, 'autonomy core' (otonomi çekirdeği) adı verilen yazılım sistemi sayesinde makinelerin insan pilotlarla uyumlu bir şekilde hareket etmesini sağlayacak. Program kapsamında ayrıca Boeing, Lockheed Martin, Northrop Grumman, Kratos, Sierra Nevada Corporation ve L3Harris Technologies gibi altı şirket, otonomi yazılımı geliştirme yarışında yer alacak.
CCA araçları, düşük maliyetli olacak şekilde tasarlanıyor; her bir birimin maliyetinin 10-20 milyon dolar arasında olması hedefleniyor. Bu sayede, ABD'nin Çin karşısında hava üstünlüğünü koruma stratejisinde 'kalabalıklaştırma' (massing) taktiğini uygulayabileceği belirtiliyor. Hava Kuvvetleri, en az 1.000 adet CCA satın almayı planlıyor.
Küresel savunma dengesine etkisi
CCA programı, yalnızca ABD için değil, müttefikleri için de yeni bir dönemi işaret ediyor. İnsansız sistemlerin daha aktif rol alacağı bu konsept, Avustralya, İngiltere ve Japonya gibi ülkelerin de dikkatini çekiyor. Özellikle Çin'in hava gücünde hızlı yükselişi, ABD'nin insansız sistemlere yatırımını hızlandırmış durumda. Programın başarıya ulaşması halinde, NATO ve diğer müttefik ülkeler benzer insansız wingman projelerine yönelebilir. Uzmanlar, bu tür platformların özellikle havadan havaya angajman, radar baskısı ve tehdit altındaki bölgelerde keşif gibi yüksek riskli görevlerde devrim yaratacağını öngörüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin insansız savaş uçağı hamlesi, Türkiye'nin yerli insansız hava aracı programları açısından önemli bir rekabet ve iş birliği sinyali. Türkiye, Bayraktar Kızılelma ve TAI Anka-3 gibi projelerle insansız savaş uçağı konseptinde öncü ülkelerden biri haline gelirken, ABD'nin bu alandaki büyük yatırımı Türk savunma sanayiini hem teknoloji hem de ihracat pazarında etkileyebilir. CCA programının başarısı, benzer projelerin itibarını artırarak Türkiye'nin de Kızılelma için potansiyel müşteri bulmasına yardımcı olabilir. Ancak, ABD'nin bu teknolojileri müttefiklerine aktarma konusundaki tutumu, Türkiye'nin mevcut F-35 programından çıkarılmasının yarattığı güven sorununu da akıllara getiriyor. Jeopolitik boyutta, Türkiye'nin insansız hava gücünü artırması, Doğu Akdeniz ve Karadeniz'deki caydırıcılık kapasitesini güçlendiriyor.
