İngiltere, 16 yaş altındaki çocuklar için sosyal medya kullanımını yasaklayan bir düzenlemeyi yürürlüğe koyuyor. Bu karar, özellikle gençlerin ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkiler ve siber zorbalık endişeleriyle gündeme geldi. BBC, farklı yaş gruplarından Amerikalılara bu yasağı destekleyip desteklemediklerini sordu. Yanıtlar, dijital çağın ebeveynlik anlayışını ve gençlerin özgürlüklerini yeniden sorgulatan bir tablo ortaya koydu.
İngiltere'nin aldığı önlemler ve tartışmalar
İngiltere hükümeti, geçtiğimiz haftalarda 16 yaş altı çocukların sosyal medya hesaplarına erişimini kısıtlayan yeni bir yasa taslağını meclise sundu. Yasaya göre, platformların kullanıcı yaşını doğrulamak için biyometrik veri veya resmi kimlik belgesi talep etmesi zorunlu hale gelecek. Aksi takdirde şirketlere küresel cirolarının yüzde 10'una varan para cezaları kesilecek. Bu düzenleme, özellikle Meta (Facebook, Instagram), TikTok ve Snapchat gibi platformları hedef alıyor. Ancak eleştirmenler, yasağın gençleri alternatif, denetimsiz mecralara itebileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca, yaş doğrulama sistemlerinin mahremiyeti ihlal edebileceği ve teknik olarak uygulanmasının zor olduğu belirtiliyor. BBC'nin yaptığı sokak röportajlarında, bazı Amerikalı ebeveynler yasağı desteklerken, gençler bunu "kontrol manyaklığı" olarak nitelendirdi. Bir baba, "Çocuğumun telefonunda ne yaptığını bilmek istiyorum, bu benim sorumluluğum" derken, 15 yaşındaki bir kız öğrenci "Sosyal medya bizim okul arkadaşlarımızla bağlantı kurma yolumuz, yasaklamak bizi izole eder" ifadelerini kullandı.
Uzmanlar, yasağın etkili olabilmesi için eğitim ve ebeveyn denetiminin de devreye sokulması gerektiğini vurguluyor. Oxford Üniversitesi'nden dijital medya araştırmacısı Dr. Sarah Jones, "Sadece yasaklamak yerine, çocuklara eleştirel medya okuryazarlığı kazandırmak uzun vadede daha kalıcı çözüm" diyor.
Küresel boyut: Diğer ülkeler ne yapıyor?
İngiltere bu konuda yalnız değil. Fransa, 15 yaş altı için sosyal medya hesabı açmayı yasaklayan bir yasa çıkardı. Almanya ve Avustralya da benzer düzenlemeler üzerinde çalışıyor. ABD'de ise henüz federal düzeyde bir yasak bulunmuyor; her eyalet kendi kurallarını uyguluyor. Utah, 2023'te çocuklar için sosyal medya hesabı açmayı ebeveyn iznine bağlayan bir yasa çıkardı, ancak bu yasa mahkeme tarafından askıya alındı. Avrupa Birliği'nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) da 16 yaş altı için ek korumalar getiriyor. BBC'nin anketine katılanların yarısı ABD'nin de benzer bir yasak getirmesi gerektiğini düşünürken, diğer yarısı bunun ifade özgürlüğünü kısıtlayacağını savunuyor. Bu kutuplaşma, konunun ne kadar hassas olduğunu gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de 13 yaş altının sosyal medya kullanımı yasak; ancak uygulama denetimi zayıf. İngiltere'deki bu gelişme, Türkiye'nin mevcut yasalarını gözden geçirmesi için bir fırsat olabilir. Özellikle dijital bağımlılık ve siber zorbalıkla mücadelede AB standartlarına uyum, AB ile ilişkilerde de bir kriter haline gelebilir. Türkiye'de genç nüfusun yoğun sosyal medya kullanımı göz önüne alındığında, ruh sağlığı ve veri güvenliği açısından daha sıkı düzenlemelerin tartışmaya açılması beklenebilir.
