ABD Merkez Bankası (Fed) ve İngiltere Merkez Bankası (BoE), bu hafta yapacakları para politikası toplantılarında faiz oranlarını değiştirmemeye hazırlanıyor. İran ile varılan barış anlaşmasının küresel enerji fiyatlarını düşürmesi ve enflasyonist baskıları hafifletmesi, merkez bankalarının elini rahatlatmış durumda. Fed, Başkan Kevin Warsh liderliğindeki ilk faiz kararına imza atarken, BoE ise enflasyonun hedefe yaklaştığı sinyallerini değerlendirecek. Kararlar, küresel piyasalar tarafından dikkatle izleniyor; çünkü Orta Doğu’daki barış sürecinin ekonomik yansımaları, faiz indirimi beklentilerini güçlendirmişti.
Fed ve BoE’nin Ortak Beklentisi: Faiz Sabit Kalacak
Fed, 16-17 Haziran tarihlerindeki toplantısında politika faizini yüzde 4,25-4,50 aralığında sabit bırakmaya hazırlanıyor. Piyasalar, Başkan Kevin Warsh’ın yönetimindeki ilk kararda herhangi bir sürpriz beklemiyor. Ancak Fed’in, İran anlaşmasının ardından petrol fiyatlarının varil başına 60 doların altına gerilemesiyle enflasyon beklentilerinde belirgin bir iyileşme olduğunu vurgulayacağı tahmin ediliyor. Benzer şekilde, İngiltere Merkez Bankası’nın da Perşembe günü açıklayacağı kararda faizi yüzde 4,75’te tutması bekleniyor. BoE, en son mart ayında faiz indirimine gitmişti; ancak hizmet enflasyonundaki katılık nedeniyle temkinli adımlar atıyor. Orta Doğu’daki barışın getirdiği düşük enerji maliyetleri, İngiltere’de enflasyonu yüzde 2 hedefine yaklaştırmış durumda.
İran Barışı Küresel Ekonomiyi Nasıl Etkiliyor?
ABD ve İran arasında varılan tarihi barış anlaşması, sadece jeopolitik dengeleri değil, aynı zamanda küresel ekonomiyi de derinden etkiliyor. Anlaşma kapsamında İran’a yönelik yaptırımların kaldırılması, ülkenin petrol ihracatını artırarak arz fazlası yarattı. Bu durum, ham petrol fiyatlarının 2024 yılı başından bu yana en düşük seviyelerine inmesine yol açtı. Düşük enerji fiyatları, başta ABD ve Avrupa olmak üzere birçok ülkede üretim maliyetlerini düşürürken, tüketici fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskıyı hafifletti. Analistler, barışın enflasyonu kontrol altına alma konusunda merkez bankalarına beklenmedik bir manevra alanı sağladığını belirtiyor. Ancak bazı uzmanlar, düşük petrol fiyatlarının enerji sektöründe yatırımları azaltabileceği ve uzun vadede arz sorunlarına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Piyasalar Barış Fiyatlaması Yapıyor
Küresel hisse senedi piyasaları, İran barışının yarattığı iyimserlikle son haftalarda rekor seviyelere yaklaştı. S&P 500 endeksi, Fed’in faiz indirimi sinyali vermesi durumunda yeni zirvelere çıkabileceği konuşuluyor. Öte yandan dolar, barış anlaşmasının ardından güvenli liman talebinin azalmasıyla bir miktar değer kaybetti. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler için düşen petrol fiyatları cari açığı azaltıcı etki yaparken, doların zayıflaması da ithalat maliyetlerini düşürüyor. Ancak Fed’in mevcut durumda faiz indirimine gitmemesi, gelişmekte olan piyasalardan sermaye çıkışını hızlandırabilir. BoE’nin ise enflasyon görünümüne bağlı olarak ağustos ayında faiz indirimine gidebileceği tahmin ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran barışından en çok etkilenen ülkelerden biri. Düşen petrol fiyatları, enerji ithalatı yüksek olan Türkiye’nin cari açığını doğrudan azaltıyor. Ayrıca, doların zayıflaması TL üzerindeki baskıyı hafifletiyor. Ancak Fed’in faiz indirimine gitmemesi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın faiz indirimlerini ertelemesine neden olabilir. Bu durum, iç talebi canlandırma çabalarını sınırlayabilir. Öte yandan, İran’la normalleşen ilişkiler Türkiye-İran ticaretini canlandırabilir; ancak bu süreç ABD yaptırımlarının tamamen kalkmasına bağlı. Orta Doğu’daki barış, Türkiye’nin bölgesel güvenlik ve enerji merkezi olma hedeflerine de olumlu katkı sağlayabilir.
