İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti'nin (NHS), Aralık ayında imzalanan İngiltere-ABD ticaret anlaşması kapsamında ilaç fiyatlarında yapılacak düzenlemeler nedeniyle temel hizmetlerden 45 milyar sterlinlik kaynak aktarmak zorunda kalacağı ve bunun sonucunda yaklaşık 229 bin kişinin hayatını kaybedebileceği belirtildi. Analiz, söz konusu anlaşmanın İngiltere'deki sağlık hizmetleri üzerinde yaratacağı tahribatı gözler önüne seriyor.
Anlaşmanın arka planı ve detayları
Aralık 2020'de imzalanan İngiltere-ABD ticaret anlaşması, iki ülke arasındaki ticari ilişkileri güçlendirmeyi hedefliyor. Ancak anlaşmanın ilaç fiyatlandırmasına ilişkin maddeleri, NHS üzerinde ağır bir yük oluşturacak. Buna göre, İngiltere, ABD'den ithal edilen ilaçlara daha yüksek fiyat ödemek zorunda kalacak ve bu ek maliyet NHS bütçesinden karşılanacak. Bu durum, kanser tedavisi, acil servisler ve cerrahi operasyonlar gibi temel sağlık hizmetlerine ayrılan kaynakların azalmasına neden olacak.
Analizi yapan uzmanlar, 45 milyar sterlinlik ek yükün NHS'in mevcut bütçesinin yaklaşık yüzde 30'una denk geldiğini ve bu miktarın sağlık hizmetlerinde ciddi kesintilere yol açacağını vurguluyor. Özellikle kronik hastalıkları olan bireyler ve yaşlı nüfus bu durumdan en fazla etkilenecek gruplar arasında. Raporda, 229 bin ek ölümün önlenebilir nedenlerden kaynaklanacağı ve sağlık hizmetlerine erişimdeki aksaklıkların bir sonucu olduğu ifade ediliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu anlaşma, sadece İngiltere'yi değil, aynı zamanda diğer ülkeleri de etkileyebilecek bir emsal teşkil ediyor. ABD, ticaret müzakerelerinde sıklıkla ilaç fiyatlandırması ve patent hakları konularında baskı yapmasıyla biliniyor. İngiltere'nin bu tavizi, diğer ülkelerin de benzer anlaşmalara zorlanabileceği endişesini artırıyor. Özellikle gelişmekte olan ülkeler, ABD'nin ilaç fiyatlarını yükseltme politikaları karşısında savunmasız kalabilir.
Küresel sağlık uzmanları, bu tür anlaşmaların halk sağlığı yerine ticari çıkarları ön planda tuttuğunu belirtiyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) daha önce, ilaç fiyatlarının kontrolsüz yükselmesinin birçok ülkede tedaviye erişimi kısıtladığını ve önlenebilir ölümlere yol açtığını raporlamıştı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, benzer ticaret anlaşmaları müzakerelerinde ilaç fiyatlandırması konusunda dikkatli olmalıdır. ABD'nin ilaç şirketlerinin karlılığını koruma çabaları, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin sağlık bütçelerini zorlayabilir. Bu durum, Türkiye'nin ulusal ilaç üretimini artırma ve jenerik ilaçlara yönelme stratejilerini daha da önemli hale getirmektedir. Ayrıca, NHS'in karşı karşıya kaldığı bu risk, Türkiye'nin sağlık sisteminde sürdürülebilirlik ve dışa bağımlılığın azaltılması gerektiğini bir kez daha hatırlatmaktadır.
