ABD ile İngiltere arasında imzalanması planlanan ticaret anlaşmasının sağlık sektörüne etkileri üzerine yapılan yeni bir araştırma, anlaşmanın Britanya'da tahminen 229 bin ek ölüme yol açabileceğini ortaya koydu. Araştırmacılar, anlaşma çerçevesinde İngiltere'nin ABD'den daha fazla ilaç ithal etmek zorunda kalmasının, Ulusal Sağlık Hizmeti'nin (NHS) diğer kritik alanlarından kaynak aktarımına neden olacağını belirtiyor. Bu durumun, kamu sağlık harcamalarında verimsizliğe ve nihayetinde önlenebilir ölümlerde artışa yol açması bekleniyor.
Anlaşmanın arka planı ve sağlık üzerindeki etkileri
ABD-İngiltere ticaret anlaşmasının ilaç sektörüyle ilgili maddeleri, İngiltere'nin patent koruma sürelerini uzatmasını ve ABD'li ilaç firmalarının fiyat belirleme konusunda daha fazla esneklik kazanmasını öngörüyor. Bu durum, NHS'nin ilaç harcamalarının önemli ölçüde artmasına yol açacak. Araştırmacılar, artan maliyetin karşılanması için NHS'nin diğer hizmetlerinden –örneğin koruyucu sağlık hizmetleri, acil servisler veya kronik hastalık yönetimi– kaynak aktarılması gerekeceğini vurguluyor.
Çalışma, özellikle yüksek fiyatlı ABD menşeli ilaçların tercih edilmesinin, daha uygun fiyatlı jenerik ilaçlara erişimi kısıtlayacağını ve bunun da özellikle düşük gelirli hastalar üzerinde olumsuz etkiler yaratacağını belirtiyor. Araştırmaya göre, artan ilaç fiyatları nedeniyle hastaların tedaviye uyumu azalacak ve bu da önlenebilir hastalıklardan kaynaklanan ölümlerde artışa neden olacak.
Küresel boyut ve benzer anlaşmalar
ABD, serbest ticaret anlaşmaları yoluyla ilaç fiyatlarını ve patent haklarını küresel ölçekte yükseltmeyi hedefliyor. Benzer düzenlemeler, daha önce ABD-Kanada-Meksika Anlaşması (USMCA) ve Trans-Pasifik Ortaklığı (TPP) müzakerelerinde de gündeme gelmişti. Uzmanlar, bu tür anlaşmaların gelişmekte olan ülkelerde ilaç fiyatlarını artırarak sağlık eşitsizliklerini derinleştirebileceği uyarısında bulunuyor. İngiltere örneği, gelişmiş bir ülkenin bile bu tür bir anlaşmadan olumsuz etkilenebileceğini gösteriyor. Dünya Sağlık Örgütü ve diğer uluslararası kuruluşlar, ticaret anlaşmalarının halk sağlığı üzerindeki etkilerinin kapsamlı şekilde değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Araştırma, anlaşmanın imzalanması halinde İngiltere'nin yıllık sağlık harcamalarının yaklaşık 10 milyar sterlin artacağını, bunun karşılığında diğer kamu hizmetlerinde kesinti yapılması gerekeceğini öngörüyor. Bu kesintilerin özellikle koruyucu sağlık hizmetleri, ruh sağlığı ve sosyal bakım alanlarında yoğunlaşması bekleniyor. Araştırmacılar, anlaşmanın uzun vadede NHS'nin sürdürülebilirliğini tehdit edebileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, benzer ticaret anlaşmalarının sağlık sistemleri üzerindeki etkilerine karşı dikkatli olmalıdır. ABD ile müzakerelerde ilaç fiyatlandırması ve patent hakları konusunda esneklik talep etmek, kamu sağlığını korumak açısından kritik öneme sahiptir. Ayrıca, yerli ilaç üretimini teşvik ederek dışa bağımlılığı azaltmak, olası fiyat artışlarının etkisini hafifletebilir. Türkiye'nin, ABD-İngiltere anlaşmasının yol açtığı tartışmaları yakından takip etmesi ve benzer hükümler içeren anlaşmalardan kaçınması önerilir.
