Londra'daki ABD Büyükelçiliği, İngiltere'de 'kamu eğitimi' adı altında yeni programlar için yarım milyon dolara kadar hibe sunacağını duyurdu. Ancak bu girişim, İngiliz siyasetine Amerikan müdahalesi olarak nitelendirilerek sert tepkilere yol açtı. Büyükelçiliğin web sitesinde yayımlanan belgeler, programın 'ortak değerleri' teşvik etme amacını taşıdığını gösteriyor. Eleştirmenler, bu fonun aslında ABD'deki 'Maga' (Make America Great Again) hareketinin propagandasını İngiltere'ye taşımaya yönelik bir girişim olduğunu öne sürüyor.
Gelişmenin Arka Planı
ABD Büyükelçiliği'nin internet sitesinde yayımlanan belgelere göre, 'kamu eğitimi' programları için başvurular kabul edilecek. Hibe miktarının 500 bin dolara kadar çıkabildiği ve bu fonların 'demokrasi, insan hakları ve ortak değerler' konularında eğitim faaliyetlerini finanse etmek için kullanılacağı belirtiliyor.
Ancak bu programın zamanlaması dikkat çekiyor. İngiltere'de genel seçimlerin yaklaştığı bir dönemde, ABD'nin bu tür bir hibe programı başlatması, İngiliz siyasetine doğrudan müdahale olarak yorumlanıyor. Özellikle eski ABD Başkanı Donald Trump'ın destekçileri olan 'Maga' hareketinin, İngiltere'deki aşırı sağcı gruplarla bağlantıları olduğu biliniyor.
İngiliz siyasetçiler konuya temkinli yaklaşıyor. Bazı milletvekilleri, bu fonun İngiliz demokrasisini baltalayabileceği uyarısında bulunurken, diğerleri iki ülke arasındaki 'özel ilişki'nin bu tür programlarla güçlendirilebileceğini savunuyor.
ABD Büyükelçiliği ise programın amacının 'karşılıklı anlayışı geliştirmek' olduğunu ve İngiltere'nin egemenlik haklarına saygı gösterileceğini açıkladı. Ancak eleştirmenler, bu tür hibelerin aslında ABD'nin dış politika hedeflerini İngiltere üzerinden yürütme çabası olduğunu dile getiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, yalnızca İngiltere'yi değil, Avrupa genelini ilgilendiriyor. ABD'nin Avrupa'da benzer hibe programları yürüttüğü biliniyor. Özellikle Doğu Avrupa ülkelerinde demokrasi ve medya bağımsızlığı konularında fonlar sağlandığı biliniyor. Ancak bu tür programların, ABD'nin iç siyasi gündemini yansıtması, ülkeler arası gerilimlere yol açabiliyor.
İngiltere, ABD'nin en yakın müttefiki olarak kabul edilir. Ancak son yıllarda iki ülke arasındaki ticaret anlaşmaları ve Brexit sonrası ilişkilerde bazı pürüzler yaşanmıştı. Bu hibe programı, iki ülke arasındaki ilişkileri daha da karmaşık hale getirebilir.
Öte yandan, bu tür dış müdahale iddiaları, Avrupa Birliği'nde de endişe yaratıyor. AB, son yıllarda Rusya ve ABD'nin seçimlere müdahale girişimlerine karşı önlemler alıyor. İngiltere'deki bu gelişme, Avrupa'da yabancı müdahaleyi engellemeye yönelik düzenlemelerin önemini artırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye açısından dolaylı bir önem taşıyor. ABD'nin müttefik ülkelerdeki iç siyasi süreçlere müdahale etme eğilimi, Türkiye'de de benzer endişelere yol açıyor. Türkiye, Gezi Parkı olayları ve 15 Temmuz darbe girişimi sırasında dış müdahale iddialarını dile getirmişti. ABD'nin İngiltere'ye yönelik bu hibe programı, Türkiye'nin, özellikle ABD'nin Ortadoğu'daki politikalarıyla birlikte değerlendirildiğinde, dış müdahalelere karşı daha temkinli olmasına neden olabilir. Ayrıca, Türkiye'nin kendi iç siyasi süreçlerinde yabancı fonların etkisini kısıtlayan yasaları bulunuyor; bu tür örnekler, Türkiye'nin bu yasaları haklı çıkarmasına zemin hazırlayabilir.
