ABD imalat sektörü, haziran ayında altıncı kez üst üste büyüme kaydederken, savaşlar ve tedarik zinciri sorunları nedeniyle yükselen girdi maliyetlerindeki artış hızının kesildiği görüldü. Institute for Supply Management (ISM) verilerine göre imalat PMI endeksi haziranda 49,3 puandan 48,5'e gerileyerek daralma bölgesine yaklaştı. Ancak istihdam ve yeni siparişlerdeki toparlanma, sektörün resesyona sürüklenmediğine işaret ediyor. Özellikle enerji, emtia ve navlun fiyatlarındaki yavaşlama, üreticilerin maliyet yükünü hafifletirken, imalatçıların kar marjlarını koruma çabalarına da destek oldu.
Gelişmenin arka planı: Savaş ve tedarik zinciri kaynaklı maliyet şoku
ABD'de imalat sektörü, 2022'nin başından bu yana Rusya-Ukrayna savaşı, Çin'deki sıfır COVID politikaları ve artan faiz oranları nedeniyle dalgalı bir seyir izliyor. ISM raporuna göre, haziranda ödenen fiyatlar endeksi 57 puandan 52,1'e gerileyerek Kasım 2023'ten bu yana en düşük seviyesine indi. Bu düşüş, petrol, bakır, kereste gibi temel girdilerin küresel piyasalarda değer kaybetmesine ve navlun maliyetlerinin normale dönmesine bağlanıyor. Ancak yükselen faizlerin talebi baskılaması, imalatçıların stoklarını eritme çabaları ve iş gücü piyasasındaki sıkılık, sektörün toparlanmasını sınırlıyor. Analistler, özellikle otomotiv, makine ve elektronik sektörlerinde talep gevşemesi yaşandığını belirtiyor. Buna rağmen, savunma sanayii ve yenilenebilir enerji ekipmanlarına yönelik siparişlerin güçlü kalması, imalatın resesyona girmesini engelliyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Merkez bankaları için yol haritası
ABD imalat verileri, küresel ekonominin en büyük itici gücü olan ABD'nin gidişatı hakkında kritik sinyaller veriyor. Fed'in faiz indirimine ne zaman başlayacağı sorusu, imalat maliyetlerindeki yavaşlamayla birlikte yeniden tartışmaya açıldı. Uzmanlar, maliyet baskısındaki azalmanın enflasyon görünümünü iyileştireceğini ancak Fed'in eylül ayına kadar bekle-gör politikasını sürdüreceğini öngörüyor. Avrupa ve Asya'daki imalat PMI'larının da daralma bölgesinde seyrettiği göz önüne alındığında, ABD'deki hafif toparlanma küresel talep açısından umut verici. Çin'in imalat sektöründe ise ihracat siparişlerindeki zayıflık dikkat çekiyor. Küresel ticaret savaşlarının ve arz kesintilerinin kalıcı hale gelmesi halinde, üretici fiyatlarının yeniden yükselebileceği uyarısı yapılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ihracatının önemli bir bölümünü ABD ve Avrupa pazarlarına yaptığı için ABD imalat verileri doğrudan ilgi alanına giriyor. ABD'de maliyet baskısının azalması, ithal girdi fiyatlarının yüksek olduğu Türk sanayicisi için bir miktar nefes aldırsa da, ABD'de talep daralması endişesi ihracatçıları tedirgin ediyor. Öte yandan, küresel emtia fiyatlarındaki düşüşün Türkiye'nin cari açığına olumlu yansıması beklenirken, Fed'in faiz politikasının Türk lirası üzerindeki etkisi yakından izleniyor.
