ABD'nin en büyük ikinci kenti Los Angeles ve Kaliforniya genelinde seçim sonuçlarının açıklanması haftalar, hatta bir ayı bulabiliyor. Bunun başlıca nedeni, eyalette postayla oy kullanma oranının yüksek olması ve oy pusulalarının doğrulanması için uygulanan kapsamlı prosedürler. Kaliforniya yasalarına göre, seçim gününe kadar postalanan oy pusulaları, vardıkları tarihe bakılmaksızın sayılıyor. Ayrıca her oy pusulasının imza eşleştirmesi ve diğer güvenlik kontrollerinden geçmesi gerekiyor. Bu süreç, özellikle yoğun nüfuslu Los Angeles County'de milyonlarca oy pusulasının işlenmesi anlamına geliyor ve sonuçların kesinleşmesi doğal olarak zaman alıyor.
Postayla oy kullanma ve doğrulama süreci
Kaliforniya, 2020 yılından bu yana tüm kayıtlı seçmenlere otomatik olarak postayla oy pusulası gönderiyor. Seçmenler bu pusulaları postayla geri gönderebileceği gibi, seçim günü sandık başında da oy kullanabiliyor. Ancak postayla gelen oyların sayılması, imza doğrulaması gibi ek adımlar içeriyor. Seçim yetkilileri, her bir oy pusulasını seçmen kayıt sistemindeki imzayla karşılaştırıyor. Eğer imza uyuşmazsa, seçmene ulaşılıp sorunun çözülmesi için süre tanınıyor. Bu itiraz süreci de sonuçların gecikmesine katkıda bulunuyor.
Los Angeles County, 10 milyondan fazla nüfusuyla ABD'nin en kalabalık ilçesi ve seçimlerde milyonlarca oy pusulasının işlendiği dev bir operasyon yürütüyor. Yetkililer, oy pusulalarının taşınması, taranması ve doğrulanması için onlarca günlük bir zaman çizelgesi belirliyor. Ayrıca geçici oylar (provisional ballots) ve askerî oylar da sürece eklenince kesin sonuçların açıklanması daha da uzayabiliyor.
Kaliforniya'nın seçim sistemi neden farklı?
Kaliforniya, seçime katılımı artırmak ve her oyun sayılmasını sağlamak amacıyla esnek kurallar benimsemiş durumda. Eyalet, seçim günü posta damgası taşıyan oy pusulalarının sayıma dahil edilmesine izin veriyor. Bu uygulama, seçmenlerin son dakikada oy kullanmasını kolaylaştırırken, sonuçların gecikmesine yol açıyor. Diğer eyaletlerde ise oy pusulalarının seçim gününe kadar yetkililere ulaşması gerekiyor. Kaliforniya ayrıca, seçim gününden sonra oy pusulalarının sayımı için 30 güne kadar süre tanıyor. Bu süre zarfında oy pusulaları doğrulanıyor, geçici oylar inceleniyor ve herhangi bir hata düzeltiliyor. Sistemin güvenilirliği konusunda uzun süredir devam eden bir tartışma olmasa da, hızlı sonuç bekleyen kamuoyu için bu durum kafa karıştırıcı olabiliyor.
Uzmanlar, bu yavaş sayım sürecinin aslında demokratik katılımı artırdığını ve oy güvenliğini sağladığını belirtiyor. Ancak özellikle başa baş geçen yarışlarda, sonuçların haftalarca bilinmemesi siyasi belirsizliğe yol açabiliyor. 2020 başkanlık seçimlerinde Kaliforniya'nın sonuçları neredeyse bir ay sonra kesinleşmişti.
Diğer eyaletlerle karşılaştırma
ABD'de seçim sonuçlarının açıklanma hızı eyaletten eyalete büyük farklılık gösteriyor. Florida ve Ohio gibi eyaletler, postayla oy pusulalarını seçim gününden önce işlemeye başlayarak sonuçları aynı gece açıklayabiliyor. Kaliforniya ise bu işleme seçim gününe kadar başlamıyor. Bu nedenle, ülkenin en kalabalık eyaleti olmasına rağmen sonuçlar en geç açıklanan eyaletler arasında yer alıyor. Pennsylvania ve Wisconsin gibi eyaletler de benzer kısıtlamalar nedeniyle yavaş sayım yapıyor.
Bu durum, özellikle ulusal seçimlerde medyanın ve kamuoyunun dikkatini çekiyor. Kaliforniya gibi büyük bir eyaletin sonuçlarının geç gelmesi, başkanlık yarışının kaderini etkileyebiliyor. 2020 seçimlerinde Joe Biden'ın zaferi, Kaliforniya'nın oylarının sayılmasıyla netleşmişti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki seçim sonuçlarının gecikmesi, Türkiye'nin de yakından takip ettiği bir konu. Kaliforniya'daki hızlı nüfus artışı ve postayla oy kullanımı, seçim sistemlerinin modernizasyonu konusunda Türkiye'ye de dersler sunuyor. Türkiye'de yurt dışı seçmenlerin oy kullanma süreçleri benzer zorluklar yaşayabiliyor. Ayrıca, ABD-Çin rekabeti bağlamında, Kaliforniya'nın teknoloji ve ticaret merkezi olması nedeniyle eyaletteki siyasi dengeler, küresel ticareti etkileyebilecek politika değişikliklerinin habercisi olabilir. Türkiye'nin ABD ile ticari ilişkileri ve diplomatik temasları göz önüne alındığında, Kaliforniya'nın seçim sonuçlarının gecikmesi, Washington'daki olası politika yönelimlerine dair ipuçları sunabilir.
