Utah'ın Weber County bölgesinde arama kurtarma ekibinde görev yapan bir yetkili, ABD Federal İletişim Komisyonu'nun (FCC) insansız hava araçlarına (İHA) yönelik hazırladığı yeni düzenleme taslağının, ekiplerin bu kritik teknolojiye erişimini kısıtlayabileceğini ve ülke genelinde arama kurtarma faaliyetlerini olumsuz etkileyebileceğini belirtti. Söz konusu kişi, “Drone'lar hayat kurtarıyor, ancak FCC onları elimizden almak istiyor” diyerek endişesini dile getirdi.
Düzenleme Taslağı ve Olası Etkileri
Washington'da değerlendirme aşamasında olan tasarı, İHA'ların frekans kullanımı, operasyonel izinler ve satın alma süreçlerine ilişkin yeni kısıtlamalar getirmeyi öngörüyor. Arama kurtarma ekipleri, mevcut düzenlemelerin zaten karmaşık olduğunu, yeni taslakla birlikte bürokrasinin daha da artacağını ve İHA tedarikinin zorlaşacağını savunuyor.
Weber County ekibi, son yıllarda dağlık arazide kaybolan kişilerin bulunması, sel ve çığ gibi doğal afetlerde hızlı müdahale ve geniş alan taramalarında İHA'lardan yoğun şekilde yararlanıyor. Ekip yetkilileri, bu araçlar sayesinde dakikalar içinde yüzlerce dönümlük alanı tarayabildiklerini ve insan gücüyle saatler sürecek arama çalışmalarını kısa sürede tamamlayabildiklerini aktarıyor.
FCC'nin önerisi, İHA'ların belirli frekans bantlarında çalışmasına sınırlama getirilmesi, ticari ve kamu kullanımı için ayrı lisanslama şartları getirilmesi ve ithal İHA'lara yönelik ek güvenlik incelemeleri gibi maddeler içeriyor. Arama kurtarma birimleri, bu düzenlemelerin maliyetleri artıracağını ve küçük bütçeli ekiplerin İHA teknolojisine erişimini imkânsız hale getirebileceğini vurguluyor.
Tasarının gerekçesinde ulusal güvenlik, hava sahası güvenliği ve mahremiyet endişeleri öne çıkıyor. Ancak arama kurtarma ekipleri, kendi operasyonlarının zaten sıkı denetimlere tabi olduğunu ve yeni düzenlemelerin güvenlikten çok bürokratik engel yaratacağını ifade ediyor.
Ülke Genelinde Yansımalar ve Tepkiler
Weber County'nin endişeleri, ABD'nin dört bir yanındaki benzer ekipler tarafından da paylaşılıyor. Kaliforniya, Colorado, Washington ve Teksas gibi eyaletlerdeki arama kurtarma ekipleri, İHA'ların özellikle kırsal ve engebeli arazide hayat kurtarıcı olduğunu belirtiyor. Ulusal Arama Kurtarma Derneği, tasarının gözden geçirilmesi çağrısında bulunarak, İHA'ların afet müdahalesindeki kritik rolüne dikkat çekti.
FCC sözcüsü, önerinin henüz kamuoyu görüşüne açık olduğunu ve arama kurtarma ekiplerinin görüşlerinin de dikkate alınacağını söyledi. Ancak tasarının yürürlüğe girmesi halinde, İHA üreticileri ve kullanıcıları için uyum sürecinin en az 12 ay sürebileceği belirtiliyor.
Uzmanlar, FCC'nin İHA düzenlemelerini sıkılaştırma çabalarının arkasında Çin menşeli İHA'lara yönelik artan güvenlik endişelerinin de bulunduğunu belirtiyor. ABD hükümeti, kritik altyapı ve kamu güvenliği operasyonlarında kullanılan İHA'larda yerli üretim ve güvenli tedarik zinciri çağrısı yapıyor. Ancak arama kurtarma ekipleri, yeterli yerli alternatif bulunmadığı için bu geçişin yıllar alacağını savunuyor.
Öte yandan, İHA'ların arama kurtarma operasyonlarındaki başarısı, son yıllarda birçok ülkede olduğu gibi ABD'de de kanıtlanmış durumda. 2023'te Utah'da İHA'lar sayesinde 47 kayıp kişi bulundu; bu sayı bir önceki yıla göre %30 artış gösterdi. Benzer şekilde, 2022'de Florida'daki bir kasırga sonrası İHA'lar, enkaz altında kalan 12 kişinin yerini tespit etmişti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, insansız hava araçlarını hem güvenlik hem de afet yönetiminde etkin kullanan ülkeler arasında. FCC'nin İHA kısıtlamaları, Türkiye'nin yerli İHA üretimini ve ihracat potansiyelini dolaylı olarak etkileyebilir; küresel pazarda rekabet koşulları değişebilir. Ayrıca, Türkiye'de AFAD ve arama kurtarma ekipleri de benzer şekilde İHA'lardan faydalanıyor. ABD'deki düzenleme, Türkiye'nin kendi İHA politikalarını gözden geçirmesi ve kamu güvenliği operasyonlarında İHA kullanımına yönelik standartlar geliştirmesi için bir örnek teşkil edebilir. Türkiye, İHA teknolojisinde dışa bağımlılığı azaltma hedefi doğrultusunda yerli üretimi güçlendirmeye devam ediyor.
