Florida eyaleti, Amerika Birleşik Devletleri genelinde idam cezası uygulamalarının giderek terk edildiği bir dönemde, infaz hızını rekor seviyeye çıkardı. ProPublica tarafından yayımlanan habere göre, Florida son aylarda diğer eyaletlerin toplamından daha fazla mahkûmu idam etti. Bu durum, ABD'de ölüm cezasına yönelik tartışmaları yeniden alevlendirirken, insan hakları örgütleri ve hukuk çevreleri Florida'nın tutumunu sert bir dille eleştiriyor. Eyalet yetkilileri ise infazların yasal süreçlere uygun olduğunu ve adaletin tecellisi için gerekli olduğunu savunuyor.
Florida'nın idam politikasının arka planı
Florida, ABD'de ölüm cezasını en sık uygulayan eyaletlerden biri olarak biliniyor. Ancak son dönemdeki infaz hızı, eyaletin bu alandaki tarihsel ortalamasının bile üzerine çıktı. 2024 yılı itibarıyla Florida'da 6 mahkûm idam edilirken, bu sayı diğer tüm ABD eyaletlerinin toplamını geride bıraktı. Uzmanlar, Florida Valisi Ron DeSantis'in yargı atamaları ve infaz onayları konusundaki aktif rolüne dikkat çekiyor. DeSantis, adalet sisteminin etkin işlemesi gerektiğini ve ağır suçların cezasız kalmaması için idam cezasının caydırıcılığının korunması gerektiğini belirtiyor. Öte yandan, Amerika Sivil Özgürlükler Birliği (ACLU) ve diğer insan hakları kuruluşları, Florida'nın infaz programını 'kanlı bir rekora' benzetiyor. Özellikle zihinsel engelli mahkûmların ve yetersiz hukuki temsil almış kişilerin idam edilmesi, adli hata riskini gündeme getiriyor.
Küresel boyut: ABD'nin idam karnesi
ABD, gelişmiş demokrasiler arasında ölüm cezasını uygulamaya devam eden nadir ülkelerden biri. Ancak 2000'li yıllardan itibaren eyaletlerin çoğu ya idamı kaldırdı ya da fiilen uygulamayı durdurdu. Bugün 50 eyaletten 23'ü idam cezasını tamamen kaldırmış durumda. Kalan eyaletlerde ise infaz sayıları giderek azalıyor. Buna karşın Florida, Teksas ve Missouri gibi bir avuç eyalet, idam cezasını aktif bir şekilde uygulamaya devam ediyor. Uluslararası Af Örgütü, ABD'yi bu konuda sık sık eleştiriyor ve idam cezasının caydırıcı olmadığına dair araştırmalara atıfta bulunuyor. Avrupa Birliği, ABD'deki infazları kınarken, benzer uygulamaları kendi üye ülkelerinde yasaklamış durumda. Florida'daki son infaz dalgası, bu küresel eğilimin tam tersi bir yönde ilerliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Florida'daki idam uygulamalarının Türkiye ile doğrudan bir bağlantısı olmasa da, bu gelişme küresel insan hakları normları açısından önem taşıyor. Türkiye, AB üyelik sürecinde idam cezasını kaldırmış ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne bağlı olarak bu yasağı sürdürmektedir. ABD'deki infaz artışı, Türkiye'nin insan hakları karnesini tartışırken bir referans noktası oluşturabilir. Ayrıca, Türkiye'nin ABD ile adli iş birliği anlaşmaları kapsamında, idam cezası bulunan dosyalarda iade talepleriyle karşılaşması mümkündür. Bu durum, Türk dış politikasında insan hakları vurgusunu güçlendirme ve uluslararası kamuoyunda pozisyon alma gerekliliğini hatırlatmaktadır.
