ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Basra Körfezi'ndeki Hürmüz Boğazı'nda ticari gemileri hedef alan İran yapımı iki silahlı insansız hava aracını (SİHA) imha ettiğini duyurdu. CENTCOM açıklamasında, İran destekli milisler tarafından fırlatıldığı değerlendirilen SİHA'ların uluslararası sularda seyreden ticari gemilere yaklaştığı ve tehdit oluşturduğu belirtildi. Olay, bölgede tırmanan gerilimin ardından Pakistan'ın barış girişimleriyle aynı döneme denk geldi. Pakistan İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi, başkent Tahran'da İranlı yetkililerle bir araya gelerek diyaloğu artırma çağrısında bulundu.
Hürmüz Boğazı'nda gerilim tırmanıyor
Dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği stratejik Hürmüz Boğazı, son aylarda ABD ile İran arasında sık sık gerginliklere sahne oluyor. ABD'nin bölgedeki deniz varlığını artırmasına karşılık İran, boğazı kontrol eden ada ve kıyı bataryalarına yeni silah sistemleri yerleştirdi. CENTCOM verilerine göre, 2026 yılının ilk altı ayında İran bağlantılı güçler tarafından ticari gemilere yönelik 12 füze veya SİHA saldırısı gerçekleştirildi. Bunlardan 8'i ABD ve koalisyon güçleri tarafından engellendi. Son olayda, imha edilen SİHA'ların İran'ın Şehit 136 tipi kamikaze dronları olduğu tahmin ediliyor. ABD savaş gemileri ve uçakları, tehdit tespit edilir edilmez müdahalede bulundu ve herhangi bir ticari geminin zarar görmesini engelledi.
Pakistan arabuluculuk çabalarını sürdürüyor
Pakistan İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi'nin Tahran ziyareti, İslamabad'ın bölgesel gerilimi düşürmek için yoğunlaştırdığı diplomatik girişimlerin bir parçası. Nakvi, İranlı mevkidaşı Ahmed Vahidi ile görüşmesinde, iki ülke arasındaki sınır güvenliği işbirliğinin artırılması ve ortak tehditlere karşı koordinasyonu ele aldı. Pakistan, İran ile Suudi Arabistan arasında 2023'te sağlanan normalleşme anlaşmasına ev sahipliği yapmış, ardından da İsrail-Hamas savaşının yayılmasını engellemek için Tahran ve Riyad arasında mekik diplomasisi yürütmüştü. Ancak ABD'nin İran'a yönelik yeni yaptırımları ve İran'ın nükleer programındaki ilerleme kaygıları, diyaloğu zorlaştırıyor. CENTCOM açıklamasında, “İran'ın uluslararası sularda ticari gemilere yönelik saldırıları kabul edilemez. Deniz güvenliğini sağlamak için caydırıcılığımızı sürdüreceğiz” denildi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hürmüz Boğazı'ndaki tansiyon, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için doğrudan risk oluşturuyor. Boğazın kapanması veya ticari gemilere yönelik saldırılar, petrol fiyatlarında ani artışa ve enerji arz güvenliğinde sorunlara yol açabilir. Türkiye, ham petrol ihtiyacının önemli bir kısmını Basra Körfezi ülkelerinden karşılıyor; bu nedenle bölgedeki istikrarsızlık, cari açığı ve tüketici fiyatlarını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca Ankara, İran ile sınır komşusu olarak terörle mücadele ve sınır güvenliği konularında işbirliği yaparken, ABD'nin İran'a yönelik baskı politikaları ile kendi çıkarları arasında denge kurmak zorunda. Türkiye’nin, Pakistan’ın arabuluculuk çabalarını desteklemesi ve bölgesel diyaloğun parçası olması, enerji güvenliği ve sınır istikrarı açısından önem taşıyor.
