ABD yönetimi, Hürmüz Boğazı'nın güneyindeki bir kanaldan tanker geçişlerini yönlendirerek bölgede daha fazla kontrol sağladığını iddia ediyor. Ancak bu iddia, gerçekte boğazdan ne kadar petrol geçtiği ve Pentagon'un bu operasyona ayırdığı kaynakların karşılığını alıp almadığı gibi kritik soruları gündeme getiriyor. Basra Körfezi'nden dünya pazarlarına petrol akışının kilit noktası olan Hürmüz Boğazı, stratejik önemi nedeniyle ABD ve İran'ın güç gösterisine sahne olmayı sürdürüyor.
Pentagon'un Stratejisi ve Şeffaflık Eksikliği
Trump yönetimi, tankerleri boğazın Umman'a bakan güney kanalından geçirerek güvenliği artırdığını öne sürüyor. Bu taktik, ABD Donanması'nın varlığını artırması ve koalisyon gemileriyle konvoyların korunmasına dayanıyor. Ancak boğazdan günlük geçen petrol miktarına dair resmi bir veri paylaşılmıyor; bu da stratejinin etkinliğini değerlendirmeyi zorlaştırıyor. Uzmanlar, özellikle İran'ın tehditleri sonrası petrol fiyatlarındaki dalgalanmaların, ABD'nin kontrol iddiasının gerçek piyasa koşullarını yansıtmadığını gösterdiğini belirtiyor.
Pentagon'un bölgeye ek uçak gemisi göndermesi ve füze savunma sistemlerini konuşlandırması, maliyetin milyarlarca doları bulabileceğine işaret ediyor. Ne var ki bu harcamaların, petrol akışının güvence altına alınmasından elde edilen faydayla orantılı olup olmadığı Kongre'de de tartışılıyor. Bazı milletvekilleri, operasyonun ölçülebilir sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılmamasını eleştiriyor.
Küresel Enerji Güvenliği ve İran'ın Yanıtı
Hürmüz Boğazı, küresel petrol arzının yaklaşık %20'sine ev sahipliği yapıyor. ABD'nin buradaki askeri varlığını artırması, İran'ın misilleme tehditlerini de beraberinde getiriyor. Tahran, boğazın kapatılması durumunda dünya petrol fiyatlarının rekor seviyelere çıkacağını sık sık vurguluyor. Bu gerilim, Çin ve Hindistan gibi enerji ithalatçısı ülkeler için ciddi risk oluşturuyor. ABD'nin bölgedeki müttefikleri olan Suudi Arabistan ve BAE, güney kanalın kullanımını desteklerken, İran ise bu durumu 'uluslararası suların ihlali' olarak nitelendiriyor.
Uzmanlar, ABD'nin bu hamlesinin kısa vadede tanker akışını hızlandırsa da uzun vadede bölgesel istikrarı bozabileceği görüşünde. Rusya'nın da bölgedeki askeri faaliyetlerini artırması, Hürmüz Boğazı'nı bir kez daha büyük güçlerin rekabet alanına çeviriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşılıyor ve Hürmüz Boğazı'nın güvenliği, Türkiye'nin enerji arz güvenliği açısından kritik. Boğazdaki herhangi bir aksama, ham petrol fiyatlarını yükselterek Türkiye'nin cari açığını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca Türkiye, bölgede deniz gücü bulunan bir ülke olarak bu gerilimin tırmanmasının istikrarsızlık yaratacağını öngörüyor. Ankara'nın hem ABD hem İran ile diyalog kurma çabası, enerji güvenliği ve bölgesel barışın korunmasında belirleyici olabilir.
