ABD yönetimi, dört yıl önce büyük bir stratejik vizyon olarak lanse ettiği Hint-Pasifik konseptini sessiz sedasız rafa kaldırıyor. Pasifik ve Hint Okyanusları'nı tek bir stratejik sahnede birleştiren bu konsept, Beyaz Saray'ın son dönem politikalarında giderek daha az telaffuz edilir hâle geldi. Uzmanlara göre, bu sessiz terk ediş, Çin'in bölgedeki artan nüfuzuna karşı daha pragmatik ve reaktif bir ABD yaklaşımının habercisi olabilir.
Konseptin Doğuşu ve Çöküşü
Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'nin Hint Okyanusu'na uzanması ve Güney Çin Denizi'ndeki askerileşme, ABD'yi harekete geçirmişti. 2017'de Trump döneminde resmen benimsenen Hint-Pasifik stratejisi, müttefiklerle (Japonya, Avustralya, Hindistan) QUAD gibi ittifaklar kurarak Çin'i çevrelemeyi hedefliyordu. Biden yönetimi de bu çerçeveyi devraldı ancak iç siyasi krizler, Afganistan'dan çekilme ve Ukrayna savaşının yarattığı dikkat dağınıklığı, bölgeye odaklanmayı zorlaştırdı. Son olarak, ABD'nin Fiji'deki büyükelçilik açma planlarının rafa kalkması ve Pasifik Adaları zirvelerinin ertelenmesi, dikkatlerin başka yöne kaydığını gösteriyor.
Pentagon kaynakları, 'özgür ve açık Hint-Pasifik' söyleminin resmî belgelerde hâlâ yer aldığını ancak sahada bu vizyonu hayata geçirecek somut adımların atılmadığını belirtiyor. Örneğin, QUAD'ın aşı ve altyapı projeleri sınırlı kaldı. AUKUS anlaşması (Avustralya'ya nükleer denizaltı satışı) ise daha çok teknolojik ve askerî bir iş birliği olarak kaldı, geniş bir stratejik çerçeveye dönüşemedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'nin bu sessiz çekilişi, Çin'in bölgedeki elini güçlendiriyor. Pekin, Güney Çin Denizi'ndaki askerî varlığını artırırken, ASEAN ülkeleri üzerindeki ekonomik baskısını da yoğunlaştırıyor. Öte yandan Hindistan, ABD'nin pasifliğine rağmen kendi Hint-Pasifik vizyonunu geliştiriyor ve Rusya ile ilişkilerini dengeliyor. Avustralya ise AUKUS sayesinde denizaltı filosunu modernize etse de, Çin ile ticaret bağımlılığı sürüyor. Sonuçta, ABD'nin 'Hint-Pasifik liderliği' söylemi zayıfladıkça, Çin'in 'bölgesel kalkınma modeli' daha cazip hâle gelebilir.
Uzmanlar, ABD'nin stratejisini tamamen terk etmediğini, ancak daha gerçekçi ve sürdürülebilir bir modele geçmesi gerektiğini savunuyor. Aksi takdirde, Hint-Pasifik boşluğu, Çin'in hegemonyasına doğru evrilebilir. Bu durum, küresel tedarik zincirleri ve deniz güvenliği açısından da yeni riskler doğurabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Hint-Pasifik bölgesinde doğrudan bir aktör olmasa da, bu gelişme Ankara'nın çok yönlü dış politikası açısından önemli sinyaller taşıyor. ABD'nin Pasifik'e odaklanamaması, Türkiye'nin Doğu Akdeniz, Karadeniz ve Afrika'da daha bağımsız manevra alanı bulmasına yol açabilir. Özellikle Türkiye'nin Çin ile ticari ilişkileri ve Kuşak ve Yol Girişimi'ndeki rolü düşünüldüğünde, ABD-Çin rekabetinde bir tampon bölge olarak konumu güçlenebilir. Ancak, NATO'nun Asya'ya yönelik ilgisinin azalması, ittifak içindeki Avrupa kanadının sorumluluklarını artırabilir; bu da Türkiye'nin savunma harcamaları ve terörle mücadele konularında daha fazla yük üstlenmesi anlamına gelebilir.
