ABD'nin kilit ham petrol sınıfları, Hürmüz Boğazı'ndan artan petrol akışı ve Amerikan ihracatına yönelik talebin azalmasıyla birlikte yeniden indirimli işlem görmeye başladı. Bu durum, İran ile ABD arasındaki gerilimin tırmanmasıyla oluşan 'savaş priminin' büyük ölçüde ortadan kalktığını gösteriyor. WTI Midland ve Mars gibi referans Amerikan ham petrol çeşitleri, Brent petrolüne kıyasla varil başına 1-2 dolar indirimle işlem görüyor.
Arz Fazlası ve Talep Düşüşü
Ocak ayında İran'a yönelik yaptırım tehditleri ve olası bir askeri çatışma endişesiyle petrol fiyatları 5-7 dolar prim yapmıştı. Ancak, Suudi Arabistan, Irak ve diğer Körfez ülkelerinin Hürmüz Boğazı'ndan yaptığı sevkiyatların normale dönmesi, arz fazlası endişelerini tetikledi. Aynı zamanda, ABD'den Asya ve Avrupa'ya yapılan ham petrol ihracatı, ocak ayında günlük 4,5 milyon varile ulaşarak rekor kırmıştı; ancak şubat ayında bu rakam günlük 3,8 milyon varile geriledi. Çin ve Hindistan'dan gelen talep yavaşlaması, ABD ham petrolünün Asya rafinerilerinde daha az tercih edilmesine neden oldu.
ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerine göre, Amerikan ham petrol stokları son dört haftada 8 milyon varil arttı. Bu durum, fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturdu. WTI petrolü şubat başında varil başına 83 dolar seviyesindeyken, bugün 76,5 dolara geriledi. Uzmanlar, yaz aylarında talep artışı olsa bile fiyatların mevcut seviyelerde kalabileceğini öngörüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran-ABD geriliminin azalması, küresel enerji piyasalarını rahatlattı. Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol tanker sayısı ocak ayındaki düşüşün ardından şubatta yüzde 12 arttı. Bu durum, Asya ve Avrupa'nın enerji arz güvenliği açısından kritik. Özellikle Avrupa, Rusya'ya alternatif kaynak arayışında ABD ham petrolüne bağımlı hale gelmişti. Ancak, Hollanda ve Almanya'daki rafineriler şubat ayında daha düşük marjlar nedeniyle ABD'den ithalatı azalttı.
OPEC+'ın nisan ayında üretim kısıtlamalarını kademeli olarak kaldırma planı, fiyatlar üzerinde ek baskı oluşturabilir. Suudi Arabistan, ham petrol üretimini günlük 9 milyon varilin altında tutuyor, ancak Irak ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin kotaları aşma eğilimi arz endişelerini artırıyor. Jeopolitik risklerin azalmasıyla birlikte, yatırımcıların odağı tekrar temel arz-talep dengesine kaydı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ham petrol ihtiyacının yaklaşık %80'ini ithal ediyor. Petrol fiyatlarındaki düşüş, cari açık ve enerji maliyetleri üzerinde olumlu etki yaratabilir. Ancak Türkiye, Irak ve İran'dan ham petrol ithalatını sürdürüyor; ABD ham petrolü ise son dönemde rafinerilerde daha az tercih ediliyor. Hürmüz Boğazı'ndaki güvenliğin artması, Türkiye'ye yapılan Irak petrollerinin akışını da olumlu etkileyebilir. Bununla birlikte, küresel petrol fiyatlarındaki düşüşün kalıcı olması, Türkiye'nin enerji faturasını azaltarak ekonomik toparlanmaya katkı sağlayabilir. Yine de, talepteki yavaşlamanın büyüme üzerindeki etkileri izlenmeli.
