WASHINGTON — Trump yönetiminin ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı'nı (USAID) dağıtmasının üzerinden bir yıl geçmesine rağmen, Amerikalıların çoğunluğu afet yardımı sağlamak, salgın hastalıkları önlemek ve güvenliği artırmak amacıyla yurtdışına yapılan kalkınma yardımlarını desteklemeye devam ediyor. Rockefeller Vakfı tarafından yaptırılan yeni bir ankete göre, halkın %72'si bu tür yardımların 'çok önemli' veya 'oldukça önemli' olduğunu düşünüyor. Anket, 30 Haziran'da yayımlanan verilerle, ABD dış yardım programlarının geleceğine ilişkin tartışmalara ışık tutuyor.
Ankette ortaya çıkan eğilimler
Anket, 2.000'den fazla yetişkinle yapılan görüşmeler sonucunda hazırlandı. Katılımcıların %65'i, ABD'nin dış yardım bütçesinin mevcut seviyede kalması veya artırılması gerektiğini belirtti. Özellikle afet yardımı (%78) ve salgın hastalık kontrolü (%74) en yüksek desteği alan alanlar oldu. Güvenlik amaçlı yardımlar ise %68 oranında destek buldu. Ankette, partiler arası farklılıklar da dikkat çekti. Demokratların %82'si dış yardımı desteklerken, Cumhuriyetçilerde bu oran %59'da kaldı. Ancak her iki partide de çoğunluk yardımın devamından yana.
Trump yönetimi, 2024 yılında USAID'i kapatma kararı almış ve yardım programlarını Dışişleri Bakanlığı bünyesinde birleştirmişti. Bu adım, yardım etkinliğini artırma hedefiyle atılmış olsa da, eleştirmenler kararın insani yardım kapasitesini zayıflattığını savunuyor. Anket sonuçları, halkın bu değişiklikten memnun olmadığını ve geleneksel kalkınma yardımı modeline bağlılığını koruduğunu gösteriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD dış yardım programları, dünya genelinde milyonlarca insanı etkiliyor. Afrika, Asya ve Latin Amerika'daki birçok ülke, ABD'nin sağladığı gıda, sağlık ve eğitim yardımlarına bağımlı durumda. USAID'in kapatılması, özellikle kırılgan devletlerde insani krizlerin derinleşmesine yol açabilir. Öte yandan, Çin ve Rusya gibi rakipler, ABD'nin yardım boşluğunu doldurmak için kendi kalkınma modellerini sunuyor. Anket, Amerikan halkının bu jeopolitik rekabetin farkında olduğunu ve yardımın ulusal çıkarlar için bir araç olarak görüldüğünü ortaya koyuyor. Katılımcıların %61'i, dış yardımın ABD'nin küresel liderliğini güçlendirdiğine inanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin dış yardım politikasındaki bu değişim, Türkiye için dolaylı etkiler taşıyor. Türkiye, Afrika ve Orta Doğu'da kendi kalkınma yardımı modelini uygularken, ABD'nin sahadaki varlığının azalması Ankara'ya yeni fırsatlar sunabilir. Ancak ABD yardımının kesilmesi, Türkiye’nin göç ve istikrar sorunlarıyla mücadele ettiği bölgelerde (örneğin Suriye) insani krizleri derinleştirebilir. Ayrıca, ABD ile ilişkilerde yardım konusu zaman zaman gerginlik yaratmıştır; bu anket, ABD kamuoyunun yardıma verdiği desteğin sürdüğünü göstermesi açısından önemli. Türkiye’nin kendi yardım kuruluşları (TİKA gibi) için ABD modelindeki değişimler, uluslararası kalkınma işbirliğinde yeni dengeler yaratabilir.
