ABD, Çin Halk Cumhuriyeti ile küresel nüfuz mücadelesinde Güneydoğu Asya'da tek başına geri kalma riskiyle karşı karşıya. Ancak Washington'un bölgedeki müttefikleri -başta Japonya, Güney Kore ve Avustralya- ile oluşturduğu ittifak ağı, Çin'in tek başına sağlayamayacağı bir stratejik avantaj sunuyor. Uzmanlara göre, ABD'nin bölgedeki varlığını sürdürebilmesi için odak noktasını Güneydoğu Asya'dan kuzeye, yani Japonya ve Kore Yarımadası'na kaydırması gerekiyor.
Çin'in Karşısında Koalisyon Gücü
Son yıllarda Çin, Güneydoğu Asya'da ekonomik bağımlılık yaratan büyük altyapı projeleri ve ticaret anlaşmalarıyla etkisini artırdı. Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında Tayland, Malezya ve Endonezya gibi ülkelerde milyarlarca dolarlık yatırımlar yapan Pekin, bölge ülkelerinin en büyük ticaret ortağı haline geldi. Buna karşılık ABD'nin bölgeye yönelik ekonomik taahhütleri sınırlı kaldı ve Trump ile Biden yönetimlerinin ticaret politikalarındaki belirsizlikler, Washington'un güvenilirliğini zedeledi.
Ancak ABD'nin elinde Çin'in sahip olmadığı bir koz var: ittifak ağı. Japonya, Güney Kore, Avustralya ve Hindistan'dan oluşan Dörtlü Diyalog (Quad), Hint-Pasifik'te Çin'in yayılmacılığına karşı ortak bir duruş sergiliyor. Özellikle Japonya, deniz güvenliği ve altyapı yatırımları konusunda ABD'nin en önemli ortağı konumunda. Tokyo, Asya'da Çin'e karşı alternatif bir kalkınma modeli sunmak için dijital altyapı ve tedarik zinciri dayanıklılığına odaklanan programları finanse ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Güneydoğu Asya ülkeleri, ABD ile Çin arasında taraf seçmekte zorlanıyor. Bu ülkelerin çoğu, Çin ile derin ekonomik bağları sürdürürken ABD ile güvenlik işbirliğini derinleştirmek istiyor. Örneğin Vietnam, hem Çin'e yakın ticaret partneri hem de Güney Çin Denizi'ndeki toprak anlaşmazlıklarında Pekin'e karşı ABD ile askeri işbirliğini geliştiren bir ülke. Filipinler ise yeni yönetimiyle birlikte ABD'ye üslerini açarak Çin'e karşı caydırıcılığı artırmayı hedefliyor.
Analistler, ABD'nin bölgedeki etkisini artırması için Kuzeydoğu Asya'daki müttefikleriyle koordinasyonu güçlendirmesi gerektiğini vurguluyor. Japonya'nın savunma harcamalarını artırması ve Güney Kore'nin ABD ile nükleer caydırıcılık konusunda daha yakın işbirliği yapması, bölgesel güvenlik mimarisini güçlendirebilir. Ayrıca Avustralya'nın denizaltı filosunu modernize etmesi ve Hindistan'ın Pasifik'teki varlığını artırması, Çin'in Asya'daki askeri üstünlüğüne karşı bir denge oluşturuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Asya-Pasifik bölgesine yönelik dış politikası açısından dolaylı fakat önemli sonuçlar doğuruyor. Türkiye, son yıllarda Bağımsız Asya Pasifik stratejisi kapsamında Güneydoğu Asya ülkeleriyle ticari ve diplomatik ilişkilerini geliştirirken, Çin ile de dengeli bir ilişki sürdürmeye çalışıyor. ABD-Çin rekabetinin derinleşmesi, Türkiye'nin bu hassas dengeyi korumasını zorlaştırabilir. Ayrıca, NATO müttefiki olarak ABD'nin Hint-Pasifik stratejisine dolaylı desteği, Türkiye'nin bölgedeki savunma sanayii işbirliklerini ve ekonomik angajmanlarını etkileyebilir. Türkiye'nin Güneydoğu Asya'daki çıkarlarını korumak için çok yönlü bir diplomasi yürütmesi ve büyük güç rekabetinde taraf olmaktan kaçınması kritik önem taşıyor.
