Trump yönetiminin Çarşamba günü Brezilya menşeli bazı ürünlere ek gümrük vergisi getirme kararı, Ekim ayında yapılacak Brezilya başkanlık seçimlerinde Washington'u tartışmaların odağına taşıdı. Karar, ABD'nin Latin Amerika siyasetine müdahalesi konusundaki endişeleri yeniden alevlendirirken, Brezilyalı adaylar birbirlerini ithalata yönelik korumacı önlemleri tetiklemekle suçlamaya başladı.
Gümrük vergilerinin arka planı
Brezilya Devlet Başkanı Jair Bolsonaro ve rakibi Luiz Inácio Lula da Silva, ABD'nin çelik ve alüminyum ithalatına getirdiği yüzde 25 ve yüzde 10 oranlarındaki ek vergileri seçim kampanyalarının merkezine yerleştirdi. Bolsonaro, ABD'ye yakın duruşuyla bilinirken, Lula ise korumacı politikaları eleştiriyor. Brezilya hükümeti, karara misilleme yapacaklarını açıkladı ancak bu hamlenin yerli üretimi koruma amaçlı olduğu savunuluyor.
Tarifeler, Brezilya ihracatının yıllık yaklaşık 3 milyar dolarını etkileyebilir. Brezilya, çelik ve alüminyumun yanı sıra et, soya fasulyesi gibi tarım ürünlerinde de ABD ile ticaret savaşı riskiyle karşı karşıya.
Uzmanlar, Trump yönetiminin bu adımının seçim öncesinde Brezilya ekonomisine darbe vurarak Bolsonaro'nun yeniden seçilme şansını azaltabileceğini, ancak aynı zamanda milliyetçi söylemleri güçlendirip başkanı güçlendirebileceğini belirtiyor.
Küresel ve bölgesel boyut
Bu gelişme, ABD ile Brezilya arasındaki ticari gerilimi tırmandırırken, Latin Amerika ülkelerinin ABD ticaret politikalarına karşı duyarlılığını artırıyor. Arjantin, Meksika gibi diğer bölge ülkeleri de benzer tarifelerle karşı karşıya kalabilecekleri endişesiyle ABD ile müzakerelere ağırlık veriyor. Ayrıca, ABD'nin Çin ile ticaret savaşının Brezilya gibi tarım ihracatçılarına fırsat yarattığı bir dönemde, bu vergiler ihracat rotalarını kaydırabilir.
Brezilya'nın BRICS üyesi olması ve Çin ile güçlü ticari bağları, bu hamlenin küresel ticaret dengelerini de etkileme potansiyeli taşıyor. Uzmanlar, Trump yönetiminin Çin'e yönelik tarifelerinin Brezilya'yı hedef almasının, Washington'un Latin Amerika'da nüfuz kaybına yol açabileceğini ifade ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Brezilya'ya uyguladığı gümrük vergileri, Türkiye için de dikkatle izlenmesi gereken bir örnek teşkil ediyor. Türkiye, benzer şekilde ABD ile çelik ve alüminyum tarifeleri konusunda geçmişte sorunlar yaşamıştı. Bu gelişme, ABD'nin ticaret politikalarında daha agresif bir tutum benimseyebileceğini gösteriyor. Ayrıca, Brezilya gibi gelişmekte olan ülkelerle ortak çıkarlar doğrultusunda işbirliği yapma potansiyeli barındırıyor. Türkiye, benzer durumlarla karşılaşmamak için ticaret ortaklarını çeşitlendirmeli ve Brezilya gibi ülkelerle diyaloğunu artırmalıdır.
