ABD Adalet Bakanlığı'nın yayımladığı verilere göre, Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) mahkemelerinde sınır dışı edilme riskiyle karşı karşıya olan 750 binden fazla çocuktan yarısından fazlası, mahkemelerde kendini temsil ediyor. Bu durum, Donald Trump yönetiminin sert göç politikaları altında, en savunmasız gruplardan birinin hukuki desteğe erişimde ciddi zorluklar yaşadığını ortaya koyuyor. Uzmanlar, çocukların karmaşık göçmenlik yasaları karşısında avukatsız savunma yapmalarının neredeyse imkânsız olduğunu ve bunun adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini belirtiyor.
Arka plan: Trump döneminde çocukların karşı karşıya olduğu hukuki kriz
Trump yönetimi, 2017'den bu yana sınır dışı işlemlerini hızlandırmak için göçmenlik mahkemelerindeki davaları yoğunlaştırdı. Özellikle ailelerinden ayrılan ve refakatsiz çocuklar olarak bilinen küçükler, hukuki temsil hakkına sahip olmalarına rağmen, birçok durumda avukat bulamıyor veya maddi imkânsızlıklar nedeniyle avukat tutamıyor. Adalet Bakanlığı verileri, 2024 yılı itibarıyla mahkemeye çıkarılan çocukların yalnızca yüzde 43'ünün bir avukat tarafından temsil edildiğini gösteriyor. Bu oran, yetişkin göçmenler arasında da düşük olsa da, çocuklar için durum daha vahim: Çocukların yasal süreci anlaması ve savunma yapması neredeyse imkânsız.
İnsan hakları örgütleri, bu durumun ABD'nin uluslararası hukuktan doğan yükümlülüklerini ihlal ettiğini savunuyor. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi, çocukların yasal süreçlerde özel koruma ve yardım alma hakkını güvence altına alıyor. Ancak ABD, bu sözleşmeyi onaylamamış olsa da, iç hukukta çocukların adalete erişimi konusunda ciddi eksiklikler bulunuyor. Özellikle Texas, California ve Florida gibi büyük göçmen nüfusuna sahip eyaletlerde, çocukların avukata erişimi daha da zorlaşıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Göçmen krizi ve hukuki temsil sorunu
ABD'deki bu tablo, küresel göç krizinin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Dünya genelinde milyonlarca çocuk, savaş, yoksulluk ve iklim değişikliği nedeniyle yer değiştirmek zorunda kalıyor. Uluslararası Göç Örgütü verilerine göre, 2023 yılında yaklaşık 50 milyon çocuk uluslararası göç hareketlerine dahil oldu. Bu çocukların büyük bir kısmı, varış ülkelerinde hukuki temsil ve koruma mekanizmalarından yoksun kalıyor. ABD örneği, gelişmiş bir ülkede bile çocuk göçmenlerin karşılaştığı hukuki engelleri gözler önüne seriyor.
Latin Amerika ülkelerinden ABD'ye yönelik göç dalgası, özellikle Orta Amerika'daki şiddet ve yoksulluk nedeniyle artarken, bu çocukların çoğu sığınma başvurusu yapıyor. Ancak sığınma süreci, yetişkinler için bile karmaşıkken, çocuklar için çok daha zorlayıcı hale geliyor. Avukatsız çocuklar, duruşmalarda ifade vermekte zorlanıyor, belgeleri anlayamıyor ve çoğu zaman sınır dışı kararlarına itiraz edemiyor. Bu durum, sığınma başvurularının reddedilme oranını artırıyor ve çocukları şiddet ve istismar riskinin yüksek olduğu ülkelere geri gönderiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin göç politikaları ve çocuk hakları konusundaki uluslararası yükümlülükleri açısından önemli bir referans noktası oluşturuyor. Türkiye, Suriye'den gelen milyonlarca mülteciye ev sahipliği yaparken, refakatsiz çocukların hukuki temsili ve korunması konusunda benzer zorluklarla karşılaşabiliyor. ABD'deki bu durum, Türkiye'nin çocuk göçmenlere yönelik adli yardım mekanizmalarını güçlendirmesi gerektiğine işaret ediyor. Ayrıca, küresel göç krizinin çocuklar üzerindeki etkileri, Türkiye'nin Avrupa Birliği ile göç anlaşmaları ve uluslararası iş birliklerinde çocuk haklarını önceliklendirmesi gerektiğini hatırlatıyor. Türkiye'nin bu alandaki deneyimleri, uluslararası platformlarda örnek gösterilebilir.
