ABD Kongresi'nin her iki kanadındaki Demokratlar, Başkan Donald Trump yönetimini, geçtiğimiz hafta aniden iptal edilen on milyonlarca dolarlık gençlik gebelik önleme (TPP) hibelerini geri getirmeye çağırdı. Temsilciler Meclisi'nde 79 Demokrat, Demokrat Kadınlar Grubu üyelerinin öncülüğünde Perşembe günü Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı'na (HHS) bir mektup göndererek, hibelerin derhal yeniden verilmesini talep etti. Senato'da da benzer bir girişim başlatıldı. Demokratlar, bu hamlenin gençlerin sağlığına ve kanıta dayalı programlara zarar verdiğini savunuyor.
Hibelerin İptali ve Gerekçeleri
HHS, geçen hafta yaptığı açıklamada, TPP programı kapsamında dağıtılmak üzere seçilen 81 kuruluşa ait hibeleri "program önceliklerinin yeniden değerlendirilmesi" gerekçesiyle iptal etti. Bu hibeler, 2020 yılı için toplamda yaklaşık 110 milyon dolar değerindeydi ve gençler arasında gebelik oranlarını düşürmeye yönelik eğitim, danışmanlık ve sağlık hizmetlerini finanse ediyordu. Trump yönetimi, daha önce de benzer programları kesintiye uğratmış ve bunun yerine "cinsel saflık" eğitimini teşvik eden programlara yönelmişti. Ancak araştırmalar, kapsamlı cinsel eğitim programlarının genç gebeliklerini azaltmada daha etkili olduğunu gösteriyor.
Demokratların mektubunda, iptal kararının "keyfi ve siyasi motivasyonlu" olduğu belirtilirken, HHS'nin bu hibeleri neden iptal ettiğine dair net bir açıklama yapmadığı vurgulanıyor. Mektupta ayrıca, bu programların özellikle düşük gelirli ve kırsal bölgelerdeki gençlere ulaştığı ve milyonlarca gencin bu hizmetlerden mahrum kalacağı ifade ediliyor. Demokrat Temsilciler Lois Frankel, Diana DeGette ve Veronica Escobar'ın öncülük ettiği mektup, programın devam etmesi için Kongre'nin onayladığı bütçenin korunması gerektiğini savunuyor.
Siyasi ve Toplumsal Boyut
Genç gebelikleri, ABD'de uzun yıllardır önemli bir halk sağlığı sorunu olarak görülüyor. 1990'lardan bu yana düzenli bir düşüş eğilimi gösterse de, özellikle yoksul ve azınlık topluluklarında hala yüksek seviyelerde seyrediyor. TPP programı, 2010 yılında Obama yönetimi döneminde başlatılmış ve kanıta dayalı müdahalelerle genç gebeliklerini azaltmada başarılı olmuştu. Trump yönetimi ise göreve geldiğinden beri bu tür programları ya tamamen kaldırmış ya da bütçelerini ciddi şekilde kısmıştı. 2019 yılında da benzer bir iptal yaşanmış, ancak mahkeme kararıyla hibeler geri verilmişti.
Demokratlar, bu kez de yasal yollara başvurabileceklerinin sinyalini verdi. Senatörler Patty Murray ve Elizabeth Warren'ın da aralarında bulunduğu 30'dan fazla Demokrat senatör, HHS'ye bir mektup daha göndererek iptal kararını kınadı. Sivil toplum kuruluşları da kararı protesto ediyor. Gençlik Sağlığı ve Hakları Koalisyonu sözcüsü yaptığı açıklamada, "Bu karar, gençlerin sağlıklı gelecekler inşa etmesini engelliyor. Genç gebelikleriyle mücadelede kaydedilen onca ilerleme, ideolojik bir kararla heba ediliyor" dedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu gelişme, Türkiye'deki genç nüfus politikaları açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye, yüksek genç nüfus oranına sahip bir ülke olarak, genç gebeliklerinin önlenmesi ve cinsel sağlık eğitimi konularında ABD'deki tartışmalardan etkilenebilir. Trump yönetiminin ideolojik temelli bu kararı, küresel sağlık fonlarında da kesintilere yol açabilir; örneğin, ABD'nin uluslararası aile planlaması programlarına verdiği desteği azaltması, gelişmekte olan ülkelerde genç gebeliklerini artırabilir. Türkiye, bu bağlamda kendi ulusal politikalarını güçlendirmeli ve uluslararası işbirliklerinde kanıta dayalı programları desteklemelidir. Ayrıca, bu durum ABD iç siyasetindeki kutuplaşmanın sağlık politikalarına yansımasının bir örneği olarak, Türk karar alıcılar için ders niteliği taşımaktadır.
