ABD'nin gerçek ulusal borcu tarihte ilk kez 100 trilyon dolar sınırını aştı. Bu rakam, Amerikan hanelerinin her birine yaklaşık 1 milyon dolar borç düştüğü anlamına geliyor. Ülkenin yıllık gayri safi yurt içi hasılasının (GSYİH) yüzde 400'üne ulaşan bu borç yükü, ekonomi çevrelerinde alarm zilleri çaldırırken, kamuoyunda ve siyasette beklenen tepkinin görülmemesi dikkat çekiyor. Uzmanlar, borcun bu denli yüksek seviyelere ulaşmasının ABD ekonomisi ve küresel piyasalar için ciddi riskler barındırdığı uyarısında bulunuyor.
Gelişmenin arka planı
Efektif ulusal borç kavramı, ABD'nin resmi kamu borcunun yanı sıra emeklilik ve sağlık programları gibi gelecekte ödenmesi taahhüt edilen yükümlülükleri de kapsıyor. Resmi borç yaklaşık 31 trilyon dolar seviyesinde bulunurken, Sosyal Güvenlik ve Medicare gibi programların gelecekteki açıkları eklendiğinde toplam borç 100 trilyon doları aşıyor. Bu artışta, pandemi döneminde alınan devasa teşvik paketleri, faiz oranlarındaki yükseliş ve yaşlanan nüfusun getirdiği sağlık harcamalarındaki artış etkili oldu. Özellikle faiz harcamalarının federal bütçe içindeki payı hızla yükselirken, Kongre Bütçe Ofisi'nin (CBO) tahminlerine göre borç yükü önümüzdeki yıllarda daha da artacak.
Ancak bu tablo karşısında Washington'da kayda değer bir siyasi hamle yapılmıyor. Borç tavanı krizleri geçici çözümlerle atlatılırken, uzun vadeli mali disiplin sağlanmasına yönelik adımlar atılmıyor. Ekonomistler, her iki partinin de popülist harcama politikalarından vazgeçmek istemediğini, bu nedenle borcun kontrol altına alınmasının zorlaştığını belirtiyor. Faiz oranlarının yüksek seyretmesi borçlanma maliyetini artırırken, vergi gelirlerinin yeterli düzeyde artırılamaması da sorunu derinleştiriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD borcunun bu seviyelere ulaşması, küresel ekonomi için önemli riskler taşıyor. ABD Hazine tahvilleri dünyanın en güvenli varlığı olarak kabul edilirken, artan borç yükü bu algıyı zedeleyebilir. Özellikle Çin ve Japonya gibi büyük alacaklı ülkelerin ABD tahvillerine olan güveni sarsılabilir. Ayrıca, yüksek faiz ödemeleri nedeniyle ABD'nin diğer harcama alanlarından kısması gerekebilir; bu da savunma ve dış yardım gibi kalemleri etkileyerek uluslararası dengeleri değiştirebilir. Doların rezerv para statüsü borcun sürdürülebilirliğini bir süre daha destekleyebilir ancak uzun vadede bu durumun sürdürülemez olduğu değerlendiriliyor. IMF ve Dünya Bankası, gelişmekte olan ülkelerin benzer borç krizleri yaşadığına dikkat çekerek ABD'nin de benzer bir sarmala girmemesi için uyarılarda bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin artan borç yükü küresel faiz oranları ve dolar kuru üzerinden Türkiye ekonomisini etkileyebilir. ABD'nin borçlanma maliyetlerinin yükselmesi, küresel faizlerde dalgalanmaya yol açabilir. Bu durum, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin dış finansman maliyetlerini artırarak sermaye çıkışlarını tetikleyebilir. Öte yandan, ABD'nin mali disiplinsizliği doların değer kaybına neden olabilir; bu da Türkiye'nin ihracat rekabetini geçici olarak artırsa da, enflasyonist baskıları ve ithalat maliyetlerini yükseltebilir. Ayrıca ABD tahvillerine olan güvenin azalması, alternatif yatırım araçlarına yönelimi hızlandırabilir ve Türkiye gibi ülkelerin borçlanma koşullarını doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle Türkiye'nin makroekonomik kırılganlıklarını azaltması, borç yönetiminde ihtiyatlı olması önem taşıyor.
