ABD'de konut fiyatlarının hızla yükseldiği bir dönemde, yeni bir rapor ortalama gelirle ev sahibi olmanın en kolay olduğu eyaletleri sıraladı. Mortgage teknoloji şirketi Interfirst'ün hazırladığı rapora göre, Iowa eyaleti, ev satın alma yolunda en net fırsatı sunan eyalet olarak öne çıkıyor. Rapor, ortalama gelirli bir hanenin, medyan konut fiyatının yüzde 30'undan fazlasını konut harcamalarına ayırmadan ev sahibi olup olamayacağını analiz ediyor.
Raporun detayları: En uygun eyaletler nasıl belirlendi?
Interfirst, ABD Nüfus İdaresi ve Zillow verilerini kullanarak her eyalet için medyan hane geliri ile medyan konut fiyatını karşılaştırdı. Çalışma, aylık konut maliyetinin (mortgage, vergi ve sigorta dahil) medyan gelirin yüzde 30'unu aşmadığı eyaletleri 'uygun fiyatlı' olarak tanımlıyor. Iowa'da medyan hane geliri yaklaşık 70 bin dolar iken, ortalama konut fiyatı 220 bin dolar civarında. Bu oran, alıcıların gelirlerinin sadece yüzde 20'sini konut harcamalarına ayırarak ev sahibi olabileceğini gösteriyor.
Listenin üst sıralarında yer alan diğer eyaletler arasında Batı Virginia, Indiana, Michigan ve Ohio bulunuyor. Bu eyaletlerde konut fiyatları nispeten düşük ve gelirler konut maliyetini karşılamak için yeterli. Öte yandan, California, Hawaii, New York ve Massachusetts gibi eyaletler, yüksek konut fiyatları ve yaşam maliyeti nedeniyle listenin en altında yer alıyor. Örneğin, California'da medyan konut fiyatı 800 bin doları aşarken, medyan hane geliri 85 bin dolar civarında; bu da aylık konut maliyetinin gelirin yüzde 50'sine yaklaştığı anlamına geliyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Konut krizi ve ekonomik etkileri
ABD genelinde konut fiyatları son beş yılda ortalama yüzde 40 oranında arttı. Pandemi döneminde düşük faiz oranları ve uzaktan çalışma trendi, banliyö ve kırsal alanlardaki talebi artırdı. Ancak 2023 itibarıyla faiz oranlarının yükselmesi, konut kredisi maliyetlerini artırarak alım gücünü düşürdü. Bu durum, özellikle düşük ve orta gelirli haneleri olumsuz etkiliyor. Federal Konut Finansmanı Ajansı'nın verilerine göre, 2024 yılı ilk çeyreğinde konut satışları bir önceki yıla göre yüzde 15 azaldı.
Küresel ölçekte benzer bir tablo söz konusu. Dünya genelinde artan inşaat maliyetleri, arz kısıtlamaları ve yüksek faiz oranları, birçok ülkede konut krizini derinleştiriyor. Avrupa'da Almanya ve Fransa gibi ülkelerde de konut fiyatları rekor seviyelerde. Ekonomistler, bu durumun uzun vadede toplumsal eşitsizlikleri artırabileceği ve genç nesillerin ev sahibi olma hayalini zorlaştırabileceği konusunda uyarıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'deki konut piyasası ve enflasyonla mücadele politikaları açısından dolaylı bir referans niteliği taşıyor. Türkiye'de konut fiyatları son yıllarda yüksek enflasyon ve döviz kuru dalgalanmaları nedeniyle hızla artmış, konut sahibi olma oranı düşmüştür. ABD'deki uygun fiyatlı eyaletlerin başarısı, arz artışı ve gelir uyumunun önemini göstermektedir. Türkiye'de de benzer şekilde, orta gelirli haneler için konut erişilebilirliğini artırmak amacıyla sosyal konut projeleri ve faiz destekli kredi mekanizmaları gündeme gelmektedir. Küresel konut krizi, Türkiye'nin de içinde bulunduğu bir eğilim olup, merkez bankalarının faiz politikaları ve inşaat sektörüne yönelik teşviklerin bu alandaki etkileri yakından izlenmelidir.
