ABD'de kenevir türevli sarhoş edici ürünler üreten sektör, Kasım ayında yürürlüğe girmesi beklenen yasağı erteletmek veya tamamen durdurmak için Kongre nezdinde zamana karşı bir yarış veriyor. Sektör temsilcileri ve onları destekleyen bazı milletvekilleri, bu yasağın binlerce işletmeyi kapatacağını ve yüz binlerce kişinin işsiz kalacağını savunuyor. Ancak, yasağın arkasındaki isimler, özellikle çocukların hedef alındığı uyarıcı ürünlerin tehlikelerine dikkat çekerek mevcut düzenlemenin korunması gerektiğini belirtiyor.
Yasak nereden geliyor? Sektör neden alarmda?
Söz konusu yasak, 2018'de kabul edilen Çiftlik Yasası'ndaki (Farm Bill) bir boşluktan kaynaklanıyor. Bu yasa, keneviri (hemp) esrardan (marijuana) ayırarak tarımsal üretimine izin vermişti. Ancak, kenevirde doğal olarak bulunan ve esrarın sarhoş edici etkisinden sorumlu olan delta-9 THC yerine, sentetik olarak üretilebilen delta-8 THC gibi bileşiklerin türevleri piyasada hızla yayıldı. Bu ürünler, gaz istasyonlarından marketlere kadar birçok yerde satılıyor ve özellikle gençler arasında popülerlik kazanıyor. Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) ve Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), bu ürünlerin sağlık risklerine dair uyarılarda bulunuyor. Kasım'da yürürlüğe girmesi planlanan yasak, bu boşluğu kapatmayı ve kenevir kaynaklı tüm sarhoş edici maddeleri kontrollü maddeler listesine dahil etmeyi hedefliyor. Sektör ise bu yasağın on binlerce küçük işletmeyi batıracağını ve yasal piyasayı karaborsaya iteceğini iddia ediyor. Özellikle, ürünlerini federal olarak yasal kenevirden üreten firmalar, yasağın ardından faaliyetlerine son vermek zorunda kalacaklarını belirtiyor.
Kongre'de iki partili destek var mı?
Yasağın ertelenmesi veya iptali için Kongre'de her iki partiden de destek bulunuyor. Özellikle, kenevir üretiminin yoğun olduğu eyaletlerden gelen milletvekilleri, tarım sektörüne ve küçük işletmelere verilecek zararı gerekçe göstererek harekete geçilmesini istiyor. Ancak, yasağın güçlü savunucuları da var. Çocuk sağlığı örgütleri, bağımlılık uzmanları ve bazı muhafazakar gruplar, bu ürünlerin gençler arasında yaygınlaşmasına karşı önlem alınması gerektiğini vurguluyor. Meclis'teki görüşmelerin kritik bir dönemece girdiği, sektörün yasağın uygulanmasını en az bir yıl erteleyecek bir düzenleme için lobi yaptığı bildiriliyor. Ancak zaman daralıyor; Kongre'nin önümüzdeki haftalarda bir karar alması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, küresel esrar ve kenevir piyasalarındaki düzenlemelerin Türkiye'yi de etkileyebileceğini gösteriyor. Türkiye, tıbbi amaçlı kenevir üretimine sınırlı izin verse de, esrar türevli ürünlerin yasallığı konusunda ABD'deki tartışmalar, uluslararası ticaret ve ihracat dinamiklerini değiştirebilir. ABD'deki yasak, kenevir kaynaklı sarhoş edici ürünlerin küresel tedarik zincirlerini etkileyebilir; Türkiye'nin bu alandaki potansiyel üretimi ve ihracatı, uluslararası düzenlemelere uyum sağlamak zorunda kalabilir. Ayrıca, bağımlılık ve gençlik sağlığı konularındaki tartışmalar, Türkiye'deki benzer ürünlerin denetimi için de örnek oluşturabilir.
