ABD'de yapılan yeni bir kamuoyu araştırması, eşcinsel evliliğe verilen desteğin 20 yılı aşkın süredir devam eden istikrarlı yükselişinin ardından ilk kez gerilediğini ortaya koydu. Gallup şirketinin 2024 yılı Mayıs ayında gerçekleştirdiği anket, Amerikalıların yüzde 64'ünün eşcinsel evliliği desteklediğini gösteriyor. Bu oran, 2023'teki yüzde 69 seviyesinden 5 puanlık bir düşüşe işaret ediyor. Söz konusu gerileme, 1996 yılında yüzde 27 olan desteğin yıllar içinde yükselerek 2023'te rekor seviyeye ulaşmasının ardından geldi. Anket, 1-23 Mayıs tarihleri arasında 1010 yetişkinle telefonla görüşülerek gerçekleştirildi ve hata payı +/- 4 puan.
Düşüşün nedenleri ve kırılmalar
Uzmanlar, desteğin özellikle genç yetişkinler arasında azaldığına dikkat çekiyor. 18-29 yaş aralığındaki katılımcılarda eşcinsel evlilik desteği 2023'te yüzde 79 iken, 2024'te yüzde 72'ye geriledi. Bu, gençler arasında neredeyse 10 puanlık bir düşüş anlamına geliyor. Diğer yaş gruplarında da benzer ancak daha küçük düşüşler gözlemlendi: 30-49 yaş arasında yüzde 73'ten yüzde 69'a, 50-64 yaş arasında yüzde 63'ten yüzde 59'a, 65 ve üzeri grupta ise yüzde 50'den yüzde 46'ya. Siyasi parti bazında bakıldığında, Demokratlar arasında destek yüzde 83'ten yüzde 83'e aynı kalırken, Cumhuriyetçiler arasında yüzde 49'dan yüzde 46'ya, bağımsızlar arasında ise yüzde 72'den yüzde 67'ye düştü.
Gallup'un kıdemli araştırma direktörü Jeffrey Jones, bu düşüşü "sıradışı" olarak nitelendiriyor. Jones'a göre, eşcinsel evlilik konusundaki kamuoyu eğilimi 1996'dan itibaren hemen her yıl yükseliş göstermişti. Ancak bu yılki veriler, bu yükseliş trendinin kırıldığına işaret ediyor. Uzmanlar, düşüşün arkasında kültürel savaşların yoğunlaşması, trans hakları konusundaki tartışmaların eşcinsel evlilik algısını da etkilemesi ve muhafazakâr hareketlerin yeniden güç kazanması gibi faktörler olabileceğini belirtiyor.
Yasal ve toplumsal boyut
ABD Yüksek Mahkemesi, 2015 yılında Obergefell - Hodges kararıyla eşcinsel evliliği ülke çapında yasal hale getirmişti. Ancak 2022'de Roe - Wade kararının bozulmasıyla birlikte, Yüksek Mahkeme'nin bu tür sosyal konulardaki tutumu sorgulanmaya başlandı. Eşcinsel evliliğe desteğin gerilemesi, bu kararın gelecekte yeniden tartışmaya açılabileceği endişelerini de beraberinde getiriyor. Öte yandan, Kongre 2022'de Saygın Evlilik Yasası'nı kabul ederek eşcinsel evlilikleri federal düzeyde koruma altına almıştı. Fakat anket sonuçları, toplumsal kabulün yasal güvenceler kadar hızlı ilerlemediğini gösteriyor.
Düşüş, ABD'deki kültürel kutuplaşmanın derinleştiğinin de bir işareti olarak yorumlanıyor. Özellikle Cumhuriyetçi eyaletlerde eşcinsel ve trans bireylerin haklarına yönelik kısıtlamalar artarken, bu siyasi iklimin kamuoyundaki desteği aşındırmış olabileceği düşünülüyor. Gallup anketi, eşcinsel evlilik desteğindeki düşüşün, Yüksek Mahkeme'nin kararları ve Kongre yasalarıyla garanti altına alınmış olsa bile, toplumsal rızanın kaygan bir zemin olduğunu hatırlatıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu eğilim, Türkiye gibi muhafazakâr toplumlarda eşcinsel hakları tartışmalarının seyrini etkileyebilecek küresel bir gösterge niteliği taşıyor. Türkiye'de eşcinsel evlilik yasal değil ve toplumsal kabul sınırlı. ABD'deki düşüş, muhafazakâr söylemleri güçlendirebilir. Ancak Türkiye'nin iç siyasi dinamikleri, ABD'deki gelişmelerden bağımsız olarak şekilleniyor. Yine de bu veri, küresel ölçekte LGBTİ+ hakları mücadelesinde bir yavaşlamaya işaret ediyor ve Türkiye'deki sivil toplum kuruluşları için uluslararası desteğin azalabileceği anlamına gelebilir. Bölgesel olarak ise, ABD'nin bu konudaki tutumu, Ortadoğu ve Avrupa'da da yankı bulabilir.
