ABD yönetimi, Sudan'ın orta kesiminde yer alan ve stratejik öneme sahip El Obeid kentinde, sivillere yönelik “yakın” ve “büyük ölçekli” vahşet yaşanabileceği uyarısında bulundu. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, Sudan Ordusu ile paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) arasındaki çatışmaların yoğunlaştığı bu kritik bölgede, insani felaketin eşiğine gelindiği belirtildi. El Obeid, batıdaki Darfur bölgesini doğuya bağlayan ana karayolu üzerinde yer alması nedeniyle taraflar için kilit önem taşıyor. Kentin kontrolü, yardım malzemelerinin ve askeri takviyelerin ulaşımını doğrudan etkiliyor.
Gelişmenin Arka Planı: Stratejik Bir Battleground
El Obeid, Sudan'ın Kuzey Kurdufan eyaletinin başkenti olup, ülkenin coğrafi kalbinde yer alıyor. Kent, Darfur'dan doğuya, özellikle başkent Hartum'a ve Kızıldeniz limanlarına uzanan hayati bir ticaret ve lojistik koridorunun kavşağında bulunuyor. Nisan 2023'te patlak veren iç savaştan bu yana bölge, ordu ve RSF arasında şiddetli çatışmalara sahne oluyor. Geçtiğimiz haftalarda RSF, kentin büyük bölümünü ele geçirirken, ordu güçleri ise hava saldırılarıyla karşılık verdi. Birleşmiş Milletler verilerine göre, çatışmalar nedeniyle yüz binlerce sivil yerinden edildi; sağlık tesisleri ve okullar kullanılamaz hale geldi. Uzmanlar, etnik temelli şiddet ve cinsel saldırı iddialarının arttığına dikkat çekiyor. ABD'nin uyarısı, özellikle Darfur'da 2000'li yılların başında yaşanan soykırım benzeri katliamların tekrarlanabileceği endişesini yansıtıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Sudan'daki çatışma, sadece ülke sınırları içinde kalmayıp bölgesel istikrarı da tehdit ediyor. El Obeid'in düşmesi, RSF'nin doğuya doğru ilerleyerek Kızıldeniz'e ulaşmasını sağlayabilir; bu da Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Mısır gibi bölgesel güçlerin çıkarlarını doğrudan etkiler. Ayrıca, Sudan'daki istikrarsızlık, komşu Çad, Etiyopya ve Güney Sudan'a yönelik mülteci akınlarını artırıyor. BM, 2024 yılı içinde 2 milyondan fazla kişinin ülkeyi terk etmek zorunda kalabileceğini tahmin ediyor. Küresel ölçekte ise ABD, Suudi Arabistan ve Afrika Birliği'nin arabuluculuk çabaları sonuçsuz kalırken, Rusya ve Çin'in çatışmanın taraflarıyla askeri ve ekonomik bağlarını sürdürmesi, uluslararası toplumun ortak bir tutum almasını zorlaştırıyor. Uzmanlar, El Obeid'deki olası katliamın, uluslararası toplum için bir “dönüm noktası” olabileceğini, ancak şu ana kadar somut bir müdahale planının bulunmadığını vurguluyor.
İnsani yardım kuruluşları, kentte gıda, su ve ilaç stoklarının tükendiğini, elektrik ve iletişim altyapısının büyük ölçüde çöktüğünü bildiriyor. Sivil toplum örgütleri, sivillerin hedef alındığı saldırılarda en az 300 kişinin hayatını kaybettiğini, ancak gerçek sayının çok daha yüksek olabileceğini belirtiyor. ABD'nin uyarısı, uluslararası toplumu harekete geçmeye çağıran bir ‘erken uyarı’ niteliği taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Sudan ile tarihsel ve kültürel bağlara sahip olup, özellikle 2019 sonrası dönemde iki ülke arasındaki ekonomik ve diplomatik ilişkiler gelişmiştir. Sudan'daki istikrarsızlık, Türkiye'nin bölgedeki yatırımlarını (tarım, inşaat, savunma sanayi) ve Kızıldeniz'deki stratejik çıkarlarını tehdit etmektedir. Ayrıca, Türkiye'nin Somali ve Etiyopya ile olan ilişkileri bağlamında, Sudan'daki krizin yayılması Kızıldeniz'in güvenliğini etkileyebilir. Türkiye, BM nezdinde yürüttüğü arabuluculuk girişimlerinde ve insani yardım faaliyetlerinde aktif rol oynasa da, sahada kalıcı bir çözüm için uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi gerekmektedir. El Obeid'de yaşanacak bir vahşet, Türkiye'nin bölgesel istikrar politikalarını olumsuz etkileyebilir.
