ABD ekonomisi, işsizlik oranının yüzde 3,4’e gerilediği, büyümenin yüzde 2,4’e ulaştığı ve enflasyonun yavaş yavaş düştüğü bir dönemden geçiyor. Ancak bu olumlu makro verilere rağmen, kamuoyu yoklamaları Amerikalıların yaklaşık yüzde 70’inin ekonomiyi “kötü” veya “çok kötü” olarak nitelendirdiğini ortaya koyuyor. Bu çelişki, ekonomistlerin “resilience” (direnç) olarak adlandırdığı toparlanma ile hane halklarının günlük hayatta hissettiği fiyat baskıları arasındaki uçurumu gözler önüne seriyor.
Karamsarlığın Kökenleri
2021’den bu yana süren yüksek enflasyon, özellikle gıda ve enerji kalemlerinde birikimli bir maliyet artışı yarattı. COVID-19 sonrası talebin canlanmasıyla tedarik zinciri sorunları birleşince fiyatlar hızla yükseldi. Merkez Bankası’nın (Fed) faizleri 2022’den itibaren 11 kez artırarak yüzde 5,25-5,50 bandına çekmesi, kredi maliyetlerini artırdı ve konut piyasasını soğuttu. Gallup ve Pew Araştırma Merkezi anketlerine göre, düşük gelirli hanelerin yüzde 80’i ekonomik durumlarından memnuniyetsiz. Orta sınıf ise birikimlerini eriten enflasyon ve artan borç yükü altında eziliyor. Wall Street’teki olumlu hava, hisse senedi endekslerindeki rekorlarla taçlansa da, bu durum daha çok varlıklı kesimin portföyünü besliyor. Sıradan Amerikalı market ve benzin istasyonundaki fiyatlarla mücadele ediyor.
Küresel Yansımalar ve Siyasi Boyut
ABD ekonomisindeki bu ikircikli durum, dünya genelinde de yankı buluyor. Avrupa ve Asya piyasaları, ABD tüketim talebindeki olası bir yavaşlamayı endişeyle izliyor. Öte yandan, güçlü ABD doları gelişmekte olan ülkelerin borç yükünü artırırken, emtia fiyatlarını baskılıyor. Siyasi olarak ise, 2024 başkanlık seçimleri öncesinde ekonomik iyimserlik eksikliği, mevcut Başkan Joe Biden’ın yeniden seçilme şansını olumsuz etkiliyor. Anketler, seçmenlerin yüzde 40’ından fazlasının ekonomiyi başlıca sorun olarak gördüğünü ve Cumhuriyetçi aday Donald Trump’ın ekonomi politikalarına daha fazla güvendiğini gösteriyor. Bu durum, ABD’nin küresel ticaret ve ittifak politikalarında da değişime yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ekonomisindeki bu güçlü büyüme ve yüksek faiz ortamı, Türkiye açısından iki yönlü etki yaratıyor. İlk olarak, Fed’in faizleri yüksek tutması, dolar/TL kurunu yukarı çekmeye devam ediyor ve Türkiye’nin ithalat maliyetini artırıyor. İkincisi, ABD tüketim talebinin canlı kalması, Türkiye’nin ihracatı için olumlu bir pazar oluşturuyor. Ancak, Amerikalı tüketicilerin karamsarlığı gelecekte talebin düşebileceğine işaret ediyor. Türkiye’nin cari açık ve enflasyonla mücadelesinde, ABD kaynaklı bir talep daralması riski dikkatle izlenmeli. Ayrıca, seçim yılında ABD’nin uygulayacağı politikalar, iki ülke arasındaki ticaret ve savunma ilişkilerini de şekillendirebilir.
