ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), 10 Haziran 2025 tarihinde yaptığı yazılı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nda seyir halindeki hiçbir ABD savaş gemisinin herhangi bir saldırıya uğramadığını duyurdu. Bu açıklama, İran devlet medyasında yer alan ve “ilk belirlemelere göre ABD gemilerinin İran Silahlı Kuvvetleri tarafından fırlatılan füzeler ve dronlarla hedef alındığı” yönündeki haberlerin ardından geldi. Reuters haber ajansının aktardığı bilgiye göre, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) sözcüsü, “Hürmüz Boğazı ve çevresinde faaliyet gösteren ABD deniz unsurlarına yönelik herhangi bir saldırı tespit edilmemiştir” ifadelerini kullandı. Bölgede tansiyonun yükseldiği bir dönemde yaşanan bu olay, Basra Körfezi'ndaki askeri dengeleri yeniden gündeme taşıdı.
Olayın Arka Planı: Yanlış Alarm mı, Bilinçli Dezenformasyon mu?
İran yarı resmi haber ajansı Fars, Çarşamba günü “ilk raporlar”a dayandırdığı haberinde, İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı deniz kuvvetlerinin Hürmüz Boğazı yakınlarında üç ABD savaş gemisini füzeler ve kamikaze dronlarla vurduğunu iddia etti. Haberde, saldırının ABD gemilerinin İran kara sularına ihlal etmesi üzerine gerçekleştiği öne sürüldü. Ancak ABD tarafı, İran'ın bu iddiasını kategorik olarak reddetti. CENTCOM, bölgedeki tüm ABD deniz unsurlarının rutin devriye görevlerine devam ettiğini ve herhangi bir çatışma yaşanmadığını bildirdi.
Uzmanlar, İran devlet medyasının bu tür haberlerinin genellikle iç kamuoyuna yönelik olarak üretilmiş propaganda amaçlı olabileceğine dikkat çekiyor. Özellikle son dönemde İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetleri ve nükleer programa ilişkin uluslararası baskıların artması, Tahran yönetiminin dikkatleri başka yöne çekmek için bu tür gerginlik senaryolarını kullanabileceği yorumlarına yol açıyor. Öte yandan, Hürmüz Boğazı dünya ham petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yolu olduğu için, bölgede yaşanacak herhangi bir askeri çatışma küresel enerji piyasalarını anında etkileyebilecek bir potansiyele sahip.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Enerji Güvenliği Tehlikede
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'ndeki petrol ve doğalgaz üreticisi ülkelerin dünya pazarlarına açılan tek kapısı konumunda. İran, yıllardır bu boğazı askeri bir koz olarak kullanma tehdidinde bulunuyor. 2019'da yaşanan mayınlama ve tanker saldırıları, 2020'de ABD'nin İranlı general Kasım Süleymani'yi öldürmesinin ardından tırmanan gerginlik ve geçtiğimiz aylarda İran'ın uluslararası sularda ticari gemilere el koyması, bölgedeki güvenlik risklerinin sürekli yüksek olduğunu gösteriyor. ABD, bu nedenle Bahreyn'deki 5. Filo ve uçak gemisi görev gruplarıyla bölgede güçlü bir deniz varlığı bulunduruyor.
Şu an için yalanlanan saldırı iddiası, fiili bir çatışmaya dönüşmemiş olsa da, İran ile ABD arasındaki gerilimin ne kadar kolay tırmanabileceğini gösteriyor. Özellikle İsrail'in İran nükleer tesislerine yönelik artan tehditleri ve ABD'nin İran'a yönelik yaptırım politikasını sıkılaştırması, Tahran'ı daha agresif bir tutuma itebilir. Bu tür haberler, küresel petrol fiyatlarında kısa süreli dalgalanmalara neden olabilir. Nitekim İran devlet medyasının haberi sonrası Brent petrol fiyatı yüzde 1,5 oranında yükselmiş, ancak ABD'nin yalanlamasının ardından tekrar gerilemiştir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithal eden bir ülke olarak, Hürmüz Boğazı'nda yaşanacak herhangi bir gerginlikten doğrudan etkilenir. Petrol fiyatlarındaki artış, Türkiye'nin cari açığını büyütebilir ve enflasyonist baskıları artırabilir. Ayrıca Türkiye, İran ile komşu olması nedeniyle bölgedeki istikrarsızlığın sınır güvenliğine yansımalarından endişe duymaktadır. Ankara, bir yandan ABD ve NATO müttefiki olarak ittifak yükümlülüklerini sürdürürken, diğer yandan İran ile enerji ticareti ve bölgesel diyalog kanallarını açık tutmaya çalışmaktadır. Bu olay, Türkiye'nin hem doğu komşusuyla hem de Batılı müttefikleriyle dengeli bir dış politika izleme gerekliliğini bir kez daha ortaya koymaktadır.
