ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), İran Devrim Muhafızları'na ait deniz üslerine yönelik operasyonlarda ilk kez otonom deniz araçlarını (USV) kullandığını açıkladı. Bu gelişme, insansız sistemlerin savaş alanındaki rolünün giderek arttığını gösteriyor. ABD'nin İran'a yönelik operasyonlarında deniz İHA'larını kullanması, deniz savaş doktrininde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Operasyon kapsamında, İran'a ait hızlı saldırı botları ve deniz mayınları hedef alındı.
Operasyonun Detayları ve Teknolojik Boyut
ABD Savunma Bakanlığı'ndan üst düzey bir yetkili, yaptığı açıklamada, kullanılan otonom gemilerin MARTAC T38 DEVIL RAY tipi olduğunu belirtti. Bu araçlar, yaklaşık 12 metre uzunluğunda ve saatte 50 deniz mili hız yapabiliyor. Araçlar, yüksek çözünürlüklü kameralar, radar ve elektronik harp sistemleriyle donatılmış durumda. Operasyon, İran'ın Basra Körfezi'ndeki askeri tesislerine yönelik bir dizi hassas vuruşu içeriyordu. Yetkili, söz konusu araçların insansız olmasının, ABD'li askerlerin risk altına girmeden görev yapmasına olanak tanıdığını vurguladı. Ayrıca, bu araçların daha önce Yemen'deki Husi hedeflerine karşı da kullanıldığı ancak İran'a karşı ilk kez doğrudan bir operasyonda yer aldığı ifade edildi.
Operasyonda kullanılan deniz İHA'ları, CENTCOM bünyesinde Mart 2023'te kurulan 'İnsansız Sistemler ve Deneysel Çalışmalar' birimi tarafından yönetildi. Bu birim, otonom sistemlerin operasyonel kullanımını hızlandırmak amacıyla oluşturulmuştu. CNN'e konuşan askeri kaynaklar, söz konusu araçların İran'ın deniz mayınlarına karşı keşif ve mayın temizleme görevlerinde de kullanıldığını aktardı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, ABD-İran arasındaki gerilimin yeni bir boyuta taşındığını gösteriyor. İran, daha önce Basra Körfezi'nde ABD donanmasına yönelik taciz eylemlerinde bulunmuş, hızlı botlarıyla Amerikan savaş gemilerine yakın manevralar yapmıştı. ABD'nin bu yeni taktiği, İran'ın 'asimetrik savaş' doktrinine karşı bir yanıt olarak değerlendiriliyor. Deniz İHA'ları, daha düşük maliyetleri ve insansız yapıları sayesinde, İran'ın insanlı hızlı bot saldırılarına karşı daha esnek ve sürdürülebilir bir caydırıcılık sunuyor. Uzmanlar, bu teknolojinin özellikle Basra Körfezi, Güney Çin Denizi ve Kızıldeniz gibi dar ve stratejik su yollarında daha yaygın kullanılabileceğini belirtiyor.
Öte yandan, bu durum Çin ve Rusya gibi diğer büyük güçlerin de deniz otonom sistemlerine olan ilgisini artıracak. Çin, halihazırda Güney Çin Denizi'nde benzer araçlar üzerinde çalışıyor. Rusya ise Ukrayna savaşında deniz İHA'larının etkinliğini test ediyor. Küresel silah pazarında da bu teknolojilere olan talebin hızla artması bekleniyor, bu da savunma sanayilerinde yeni bir rekabet alanı yaratabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, insansız hava araçlarındaki başarısını deniz platformlarına da taşıma çabasında. ASELSAN ve diğer savunma firmaları, otonom deniz araçları geliştirme konusunda önemli adımlar atıyor. ABD'nin İran'a karşı deniz İHA'larını kullanması, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Karadeniz'deki deniz güvenliği stratejileri için referans oluşturabilir. Türkiye, Ege ve Doğu Akdeniz'de insansız deniz sistemleri kullanma potansiyeline sahip. Bu gelişme, özellikle mavi vatan konsepti çerçevesinde deniz güvenliği ve caydırıcılığın artırılması gerektiğini bir kez daha ortaya koyuyor. Ayrıca, Türkiye'nin savunma sanayi ihracatında otonom deniz sistemlerine yönelik yeni pazarların açılmasına da katkı sağlayabilir.
