ABD'de 2024 başkanlık seçimleri öncesinde Demokrat Parti'nin potansiyel adaylarından Rahm Emanuel, İsrail'e yapılan Amerikan yardımlarının koşulsuz olarak devam etmemesi gerektiğini söyledi. Emanuel'in bu çıkışı, İsrail-Filistin çatışmasının gölgesinde ABD'nin bölgedeki geleneksel müttefikine verdiği desteğin yeniden sorgulanmasına yol açtı. Chicago eski Belediye Başkanı ve Obama dönemi Beyaz Saray Genel Sekreteri olan Emanuel, İsrail'in Filistin topraklarında yürüttüğü politikaların Amerikan yardımlarıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurguladı.
Gelişmenin arka planı
Rahm Emanuel, Middle East Eye'a verdiği demeçte, 'ABD'nin İsrail'e verdiği askeri ve mali yardımın koşulsuz olmasının artık kabul edilemez olduğunu' ifade etti. Emanuel, 'On yıllardır süren bu yardım politikası, İsrail'in işgal altındaki topraklarda yerleşim birimlerini genişletmesine ve Filistinlilere yönelik ayrımcı uygulamalarına zemin hazırladı' dedi. Emanuel, bu yardımların İsrail'in barış sürecine bağlılığı ve uluslararası hukuka uyumu gibi kriterlere bağlanması gerektiğini belirtti.
Emanuel, Demokrat Parti içinde İsrail'e yönelik eleştirilerin arttığı bir dönemde bu açıklamayı yaptı. Partinin ilerici kanadı, Başkan Joe Biden'ın İsrail'e yönelik politikalarını sert bir dille eleştiriyor. Özellikle Gazze'deki savaşın ardından, birçok Demokrat vekil, İsrail'e yapılan yardımların insan hakları ihlalleri nedeniyle durdurulması çağrısında bulunmuştu. Emanuel'in bu çıkışı, partinin merkezci ve ilerici kanatları arasındaki bölünmeyi daha da derinleştirebilir.
Rahm Emanuel, her ne kadar resmi olarak adaylığını açıklamasa da, 2024 seçimleri için potansiyel bir Demokrat aday olarak görülüyor. Kendisi, daha önce İsrail'e yönelik güçlü desteğiyle biliniyordu. Bu nedenle, bu açıklaması büyük yankı uyandırdı. Emanuel, İsrail'in güvenliğine bağlı olduğunu ancak mevcut yardım politikasının değişmesi gerektiğini söyledi.
Bölgesel ve küresel boyut
Emanuel'in açıklamaları, ABD-İsrail ilişkilerinde yeni bir dönemin sinyallerini veriyor. Geleneksel olarak iki ülke arasında 'özel ilişki' olarak tanımlanan bağlar, son yıllarda özellikle Netanyahu hükümetinin politikaları nedeniyle gerilim yaşıyor. Biden yönetimi, İsrail'in Batı Şeria'daki yerleşim birimlerini genişletmesini ve yargı reformu girişimlerini eleştirmiş ancak yardımları kesmemişti.
Emanuel'in bu çıkışı, sadece ABD iç siyasetini değil, aynı zamanda Orta Doğu'daki dengeleri de etkileyebilir. İsrail, yıllık yaklaşık 3,8 milyar dolarlık ABD askeri yardımına bağımlı durumda. Bu yardımın koşullu hale gelmesi, İsrail'in bölgedeki askeri harekatlarını ve yerleşim politikalarını kısıtlayabilir. Diğer yandan, Arap ülkeleri ve Filistin yönetimi, bu tür bir adımı memnuniyetle karşılayacaktır.
Orta Doğu'da son dönemde yaşanan normalleşme süreçleri (Abraham Anlaşmaları) ve İran tehdidine karşı oluşturulan ittifaklar, ABD'nin bölgedeki rolünü yeniden tanımlıyor. Emanuel'in önerisi, ABD'nin geleneksel müttefiklerine verdiği desteği yeniden gözden geçirmesi gerektiği tezini güçlendiriyor. Ancak, bu tür bir politika değişikliğinin Kongre'de kabul edilmesi kolay olmayacak; özellikle Cumhuriyetçiler ve bazı Demokratlar, İsrail'e yönelik koşulsuz desteğin devamından yana.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin dış politikası açısından iki yönlü bir öneme sahip. Birincisi, ABD'nin İsrail'e yönelik yardım politikasında bir değişiklik, Filistin sorununun çözümüne yönelik uluslararası baskıyı artırabilir. Türkiye, Filistin davasını destekleyen bir ülke olarak, bu tür bir adımı olumlu karşılayacaktır. İkincisi, ABD-İsrail ilişkilerindeki olası bir soğuma, Doğu Akdeniz'deki enerji rekabeti ve bölgesel güvenlik dengelerini etkileyebilir. Türkiye, İsrail ile son dönemde ilişkilerini normalleştirme çabası içinde; bu tür bir gelişme, Ankara'nın Washington ve Tel Aviv ile ilişkilerinde yeni bir denge kurmasını gerektirebilir.
