Meksika Cumhurbaşkanı Claudia Sheinbaum, ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) ajanlarının geçtiğimiz hafta Houston’da Lorenzo Salgado Araujo adlı bir Meksika vatandaşını öldürmesinin ardından, Meksikalıların “öfkelendiğini” belirterek, onlarca Meksikalı göçmenin ölümüyle ilgili olarak ABD’de ceza şikayetlerinde bulunacaklarını duyurdu. Sheinbaum, başkent Meksiko’daki günlük basın toplantısında yaptığı açıklamada, Meksika Dışişleri Bakanlığı’nın bu şikayetleri hazırladığını ve sürecin başlatıldığını ifade etti. Bu hamle, iki ülke arasında zaten gergin olan göçmenlik politikaları ve sınır güvenliği konularında yeni bir krizin habercisi olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı: Salgado Davası ve Artan Şiddet
Lorenzo Salgado Araujo’nun ölümü, Houston’da bir ICE operasyonu sırasında meydana geldi. Olayın ayrıntıları henüz netlik kazanmasa da, Meksika hükümeti bu ölümün “aşırı güç kullanımı” sonucu gerçekleştiğini öne sürüyor. Sheinbaum, Meksika’nın bu tür olayları “kabul edilemez” olarak nitelendirdi ve ABD’deki Meksika konsolosluklarının bu tür vakaları yakından takip ettiğini söyledi. Meksika Dışişleri Bakanı Marcelo Ebrard da yaptığı açıklamada, Salgado davasının yalnızca bir örnek olduğunu ve son yıllarda ICE ajanlarının Meksikalı göçmenlere yönelik şiddetinin arttığını belirtti. Resmi verilere göre, 2020’den bu yana ABD’de gözaltı sırasında veya sınır operasyonlarında en az 20 Meksikalı göçmen hayatını kaybetti. Bu sayı, insan hakları örgütlerine göre çok daha yüksek ancak çoğu vaka kayıt altına alınmıyor.
Sheinbaum’un bu hamlesi, Meksika’nın ABD’deki göçmenlerinin haklarını koruma konusunda kararlı olduğunu göstermekle birlikte, aynı zamanda iç siyasette de bir mesaj niteliği taşıyor. Sheinbaum, görev süresi boyunca ABD ile ilişkileri dengelemeye çalışırken, bir yandan da Meksikalı göçmenlerin korunması için baskı yapıyor. Ancak uzmanlar, ceza şikayetlerinin ABD mahkemelerinde kabul edilmesinin zor olduğunu, zira ICE ajanlarının çoğu zaman dokunulmazlık zırhına sahip olduğunu belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: ABD-Meksika İlişkilerinde Yeni Dönem
Bu olay, ABD Başkanı Joe Biden yönetimi ile Meksika arasındaki göçmenlik politikası görüşmelerinin tam ortasında gerçekleşiyor. Biden, göreve geldiğinden bu yana Trump döneminin sert göçmenlik politikalarını yumuşatmaya çalışsa da, sınırda yaşanan ölümler ve ICE’nin uygulamaları eleştiri oklarının hedefi olmaya devam ediyor. Meksika’nın bu hukuki adımı, Biden yönetimine ICE’nin hesap verebilirliği konusunda baskıyı artıracak. Öte yandan, ABD’deki göçmen hakları savunucuları da Meksika’nın bu girişimini memnuniyetle karşıladı. Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği (ACLU), ICE’nin güç kullanımına ilişkin bağımsız bir soruşturma çağrısında bulundu.
Latin Amerika genelinde Meksika’nın bu hamlesi, bölgedeki diğer ülkeler için de bir emsal teşkil edebilir. Özellikle Orta Amerika ülkeleri, vatandaşlarının ABD’de maruz kaldığı şiddet ve ayrımcılığa karşı benzer adımlar atmayı değerlendirebilir. Ayrıca, bu dava uluslararası hukukta devletlerin vatandaşlarını yabancı ülkede koruma yükümlülüğüne de dikkat çekiyor. Meksika, bu şikayetleri ABD federal mahkemelerine sunarken, aynı zamanda diplomatik kanallardan da konuyu takip edecek. Ancak ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan henüz resmi bir yanıt gelmedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin ABD ile ilişkilerinde doğrudan bir etki yaratmasa da, göçmen hakları ve yabancı ülkede vatandaşların korunması konularında önemli bir emsal oluşturabilir. Türkiye, Almanya, Fransa gibi ülkelerde yaşayan vatandaşlarının karşılaştığı hukuki sorunlarda benzer bir diplomatik ve hukuki strateji izleyebilir. Ayrıca, ABD’nin göçmen politikaları ve ICE’nin uygulamaları, Türkiye’nin de düzenli olarak eleştirdiği bir konudur. Bu dava, uluslararası hukukta devletlerin vatandaşlarını koruma sorumluluğunu gündeme getirerek, Türkiye’nin de yurtdışındaki vatandaşlarının haklarını savunma çabalarına dolaylı bir destek sağlayabilir. Küresel ölçekte ise, göçmenlik politikalarında hesap verebilirliği artırma yönünde bir adım olarak değerlendirilebilir.
